18.05.2026 Скопје
Србија и Азербејџан разговараат за изградба на гасна електрана во близина на Ниш, а според најавите од Баку, работите би можеле да започнат веќе следната година, најави српскиот претседател Александар Вучиќ, кој моментално е во посета на Азербејџан.
Проектот од околу 500 мегавати поставува многу поголемо прашање од самата електрана – од каде Србија ќе го набавува гасот во наредните години и како ќе изгледа нејзината нова сметка за енергија, бидејќи паралелно со договорите за новите гасни рути, се води и трка со рокови за НИС.
Енергетскиот експерт Жељко Марковиќ истакнува дека оваа електрана би можела да произведе до десет проценти од електричната енергија на Србија.
„Во Европа, тие се користат до 70 проценти од годината, бидејќи цената на гасот е висока, па затоа електричната енергија од тие електрани е поскапа. Но, тие често ја диктираат цената на електричната енергија – кога цената на гасот расте, расте и цената на електричната енергија“, објасни Марковиќ.
Според него, електраната во близина на Ниш би можела да произведува помеѓу два и три терават-часови електрична енергија годишно.
„Тоа е до десет проценти од вкупното производство на електрична енергија во Србија“, нагласува Марковиќ.
Гасот што би се користел за производство би доаѓал од Азербејџан, но се поставува прашањето дали постојните капацитети се доволни за ова.
Марковиќ додава дека технички има простор за зголемување на увозот.
„Капацитетот на интерконекторот е 1,8 милијарди кубни метри годишно, а сега користиме околу 400 милиони. Ако дојде таа електрана, би достигнала милијарда“, рече Марковиќ, додавајќи дека не е нереално овој проект, ако започне следната година, да се гради за три години.
Тој забележува дека тоа зависи и од други работи, како што е времето на испорака на опремата, што може да биде критично, бидејќи понекогаш може да потрае и до година и пол.
Зборувајќи за проширување на соработката со Романија, Марковиќ истакнува дека гас може да се добие и од таа земја.
Марковиќ предупредува дека цената на гасот во моментов е под силно влијание на глобалните настани.
„Цената е околу 50 евра за мегават-час, што е повисока отколку во стабилни периоди. Геополитиката секогаш ја зголемува цената, додека поголемата понуда води кон нејзино намалување“, вели Марковиќ, додавајќи дека колку повеќе начини можеме да добиеме гас, толку е поголема можноста за пониска цена за Србија.
Паралелно со енергетските проекти, во тек се преговорите во врска со сопственичката структура на Српската нафтена индустрија.
Марковиќ верува дека е малку веројатно дека ќе се постигне решение на краток рок.
„Не очекувам конечен договор до тој рок, но доколку има напредок, можно е продолжување. Клучно е Србија да ги заштити своите интереси, пред сè кога станува збор за работењето на рафинеријата и снабдувањето на пазарот“, истакнува Марковиќ.
Тој забележува дека МОЛ веќе има неколку рафинерии и дека веројатно не е во негов интерес рафинерија во Србија да работи со полн капацитет.
„Веројатно е во нивен интерес оваа рафинерија овде да работи со капацитетот што го има, додека ја преработува нашата нафта. Имаме некаде околу 600.000 тони произведени годишно, или поточно, експлоатирани од нашата нафта. Секако, тоа мора да се прилагоди“, вели Марковиќ.
Ова е далеку пониско од капацитетот што го очекува нашата земја, додава тој, бидејќи рафинеријата во Србија работеше и преработуваше околу 4,5 милиони тони нафта годишно, што е околу 80 проценти.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
