13.05.2026 Скопје
Шпанскиот министер за надворешни работи Хозе Мануел Алварез повторно го отвори прашањето за формирање заедничка европска армија, велејќи дека Европската Унија мора да го зајакне сопствениот одбранбен суверенитет и да ја намали зависноста од одлуките на Вашингтон.
Албарез, пред состанокот на министрите за надворешни работи на ЕУ во Брисел, рече дека европските земји не можат секое утро да се будат прашувајќи се што ќе прават САД следно, нагласувајќи дека европските граѓани заслужуваат подобро. Според него, моменталната меѓународна ситуација покажува дека ЕУ мора да има свои механизми за одвраќање и пообединети одбранбени капацитети.
Шпанскиот министер нагласи дека таков пристап не значи напуштање на НАТО, туку потреба Европа да биде поспособна и независна во рамките на трансатлантската алијанса. Тој изјави дека зајакнувањето на европската воена моќ нема да ја ослаби Алијансата, исто како што зајакнувањето на американската војска, како што рече, никој не го толкува како слабеење на НАТО.
„Ни треба армија, заеднички одбранбен капацитет“, рече Албарез, додавајќи дека Европа мора да го врати ефектот на одвраќање што е една од клучните улоги на НАТО со децении. Тој оцени дека суштината на колективната безбедност е во тоа што потенцијалниот противник не сака да провери дали сојузниците всушност би се активирале во случај на криза.
Албарез изнесе слична поента претходно оваа година, велејќи дека ЕУ прво треба да изгради „коалиција на оние што се волни“ во областа на безбедноста, потоа да ја интегрира одбранбената индустрија, а дури потоа да се движи кон европска армија. Тој во тоа време оцени дека заедничкиот пристап би бил поефикасен од сегашниот модел во кој 27-те земји-членки ги развиваат своите национални одбранбени системи одделно.
Дебатата за европска армија повторно доби на интензитет поради војната во Украина, тензиите на Блискиот Исток и растечките сомнежи за предвидливоста на политиката на САД кон нејзините сојузници. Европската комисија објави зголемување на инвестициите во одбраната и заедничките набавки како дел од својот план „Подготвеност 2030“, додека НАТО соопшти дека сите земји-членки ја достигнале или надминале својата претходна цел за трошење најмалку два проценти од БДП за одбрана до 2025 година.
Податоците од Стокхолмскиот институт за истражување на мирот покажуваат дека воените трошоци во Европа се зголемиле за 14 проценти во 2025 година, а дека Шпанија ги зголемила своите воени трошоци за 50 проценти, надминувајќи го нивото од два проценти од БДП за прв пат од 1994 година.
Идејата за европска армија не е нова, но со децении останува политички спорна поради различни национални интереси, прашања поврзани со командата и односите со НАТО. Новата изјава на шпанскиот министер покажува дека некои европски влади сега се обидуваат да ја вратат дебатата во центарот на агендата, претставувајќи ја не како замена за НАТО, туку како начин Европа да добие поголема тежина во сопствената безбедност.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
