05.05.2026 Скопје
Пред неколку векови, шпанскиот гувернер на Неапол, незадоволен од лошата и бавна администрација на Ибериската империја, со тага посака Смртта да дојде од Мадрид. Пред дваесет години, и јас посакав ваков исход, размислувајќи за спорот што го водеше политичар кој тврдеше дека државата Србија е оштетена од фактот дека во изјава бил претставен како сопственик на компанија чиј директор бил петнаесет години. Тој ја процени штетата за ментална болка на еден милион динари (во тоа време, два милиони денес). Судењето траеше три години и заврши со смрт на тужителот.
Денес, по девет години судење, во случај со штети кои, заедно со судските трошоци и објавувањето на пресудата во весниците, се четири пати помалку вредни, со компанија чија вредност се проценува на околу половина милијарда евра, повторно мислам на нашиот неаполски херој. Уште полошо, ова е прашање кое е неспорно во нашето јавно мислење – правата на детето. Спор во кој „Ер Србија“ ја призна вината, а нејзиниот официјален претставник усно се извини. Дозволете ми да додадам дека пресудата е извршена откако неправдата направена против детето беше потврдена од два српски суда, експерти, беше објавен документ за тоа на сметка на „Ер Србија“, а беше исплатена и „величествената“ отштета со камата што течеше со месеци.
На почетокот на август, сега далечно во 2017 година, мојот десетгодишен син Вид Антиќ беше исфрлен од летот на Ер Србија затоа што ѝ кажав на стјуардесата дека е аутистичен. Почна да плаче два часа пред летот, плачот не беше гласен, но таа беше привлечена од фактот дека тој беше висок и премногу стар за да плаче во јавност.
Не доби соодветен преглед, не ни беше дадено право да се жалиме на никого, освен на еден постар зависник од никотин, лекар по медицина на трудот – кој дури и не го погледна – никој дури ни не ни се претстави. Нè избркаа од аеродромот.
Ја започнавме правната постапка. Во следните девет години, Ер Србија ги бранеше своите правила кои би му дозволиле на аутистично момче да патува до Њујорк, но не и до Тиват. Добивме закани и недоразбирања од Ер Србија. Само ги замоливме да објават во весниците дека ќе ја прекинат дискриминацијата. Отштетата што ја баравме беше симболична. Иако се трудат повеќе кога некој ќе пропушти лет поради нив, тие се бореа против правата на Вид како да ја бранат Москва во 1941 година.
Конечно, судовите пресудија во корист на аутистичкото момче во 2023 и 2025 година. Дури потоа ни се јавија од Ер Србија, ни понудија усно извинување и ни понудија да ја платат каматата по месеци во согласност со пресудата. Ме повика сопругата на еден од нашите истакнати новинари и поранешни политичари, некогашна пратеничка, која работи во односи со јавноста во Ер Србија. Иако никогаш претходно немав можност да ја сретнам лично, таа беше многу љубезна, дури и ми кажа во телефонски разговор дека сите во Ер Србија се на наша страна, или поточно на страната на малиот Вид. Во Ер Србија, адвокатката, г-ѓа Ивана Хиниќ, и јас бевме многу добро прифатени. Разговорот беше срдечен и разумен, иако ми беше непријатно бидејќи непознати луѓе, кои почнаа да работат во Ер Србија значително по 2017 година, ми се извинија неколку пати. Зборувајќи во име на Ер Србија, г-дин Иван Перовиќ зборуваше со пребирливи зборови, некако ставајќи ги работите таму каде што требаше да бидат токму тој ден во август 2017 година. Тоа беше симболично прашање, беше грешка што доведе до тужба. Сè можеше да се реши со неколку зборови, гест што ќе го поништеше лишувањето од права, а кој во тие рани денови не би морал да биде јавен. Г-дин Перовиќ дури и предложи, ако тоа значи нешто, Вид да дојде и да му се извини лично во име на компанијата.
Сепак, по речиси девет години судска постапка, потрошени пари од двете страни и фактот дека симболичната отштета, благодарение на каматата што течеше со месеци до крајниот рок за извршување на пресудата, се удвои; претставниците на „Ер Србија“ имаа една желба. Тие беа подготвени да платат сè без никакви поплаки, но не и да ја објават пресудата во „Политика“.
Ова барање беше невообичаено за мене. Прво на сите, инвестирав повеќе пари отколку што би донела пресудата. Тие пари се значајни за просечниот граѓанин, а со тоа и за мене, но сигурно не се мотив за речиси децениско судење. Една од нашите јавни личности ме обвини во 2017 година дека водејќи го овој спор, подготвувам некаква кампања за сопствената кандидатура. Навистина не знам каква личност треба да бидам за да фрлам светлина и да ѝ ги презентирам на јавноста страдањата и несреќата на моето дете, моето семејство и личниот живот, со цел да добијам каква било политичка корист. Дури и не знам кој би можел не само да гласа за таква личност, туку и да биде нејзин пријател. Единственото нешто што го сакав и сакам е достоинството на моето дете да не биде нарушено и дека, ако треба да поминеме низ таква непријатност, цената би била никој друг да не ја доживее.
На крајот, тие мораа да ја објават пресудата. Тие исто така ја исплатија досудената сума пари. Напишав статија за тоа што неодамна ја објави „Политика“.
Тоа го заврши случајот за мене.
Сепак, и покрај сите големи, убави и хумани зборови, по само десет дена, добив барање од Ер Србија за преиспитување на процесот. Во наредните месеци, а можеби и години, овој случај ќе го разгледува Врховниот суд на Србија. Ер Србија ги оспори сите наоди на експертите, сведоштва и две претходни пресуди на десетици страници. Не сум сигурен што ќе добијат од преиспитувањето. Ќе им биде платено за судскиот процес, можеби ќе им исплатиме и некаква отштета, која не треба да биде мала бидејќи не станува збор за едно семејство или дете кое сега има дваесет години и е лишено од деловна способност. Тие се, на крајот на краиштата, реномирана меѓународна компанија.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
