04.05.2026 Скопје
Хантавирусот претставува група вируси што се пренесуваат од глодачи на луѓето и можат да предизвикаат тешки заболувања. Болеста обично започнува со симптоми налик на грип – висока температура, болки во мускулите, замор и главоболка. Најчесто се пренесува преку вдишување честички од измет, урина или плунка од заразени глодачи, а поретко преку директен контакт или каснување. Постојат две главни форми на болеста: хантавирусен белодробен синдром, кој може да доведе до сериозни проблеми со белите дробови, и хеморагична треска со бубрежен синдром, која ги оштетува бубрезите.
Експертите нагласуваат дека кај хантавирусот клучно е навремено да се препознае болеста за да се спречат компликации, бидејќи не постои посебен лек или вакцина. Поради тоа, раното болничко лекување е од големо значење и значително ги зголемува шансите за опоравување. Истовремено, важна е и превенцијата – избегнување контакт со глодачи и одржување добра хигиена во просторот каде што се живее.
Според лекарите, хантавирусот претставува сериозен здравствен предизвик што бара информираност и навремена реакција. Најчесто се поврзува со рурални средини или одредени услови на живеење, а доколку не се открие навреме, може да предизвика сериозни проблеми со дишењето.
Инфекцијата со хантавирус најчесто настанува кога човек ќе вдише воздух што е загаден со честички од измет, урина или плунка од заразени глодачи. Овој вирус обично не се пренесува од човек на човек, па затоа најважна мерка за заштита е контролата на околината. Бидејќи почетните симптоми личат на грип, многумина не ја препознаваат сериозноста навреме, сè додека не се појават компликации.
Главниот извор на инфекција се секретите од заразени глодачи, кои го носат вирусот без да покажуваат симптоми. Преносот на човек најчесто се случува преку вдишување на ситни честички во воздухот, но може да се случи и при директен контакт со контаминирани површини, ако потоа се допрат носот, устата или очите. Во поретки случаи, вирусот може да се пренесе и преку каснување, директно во крвотокот.
Навременото препознавање на хантавирусот е од пресудно значење за успешно лекување. Симптомите најчесто се појавуваат од една до осум недели по изложување на вирусот. Бидејќи на почетокот се неспецифични, важно е да се внимава на првите знаци, особено ако имало контакт со глодачи.
Во раната фаза се јавуваат покачена температура и треска, силни болки во мускулите – особено во бутовите, колковите и грбот, како и изразен замор, слабост, главоболка и вртоглавица. Може да се појави и болка во стомакот, понекогаш проследена со мачнина и повраќање.
По неколку дена, обично во период од 4 до 10 дена од првите симптоми, состојбата може да се влоши. Тогаш се јавуваат отежнато дишење, чувство на притисок во градите, кашлица со натрупување течност во белите дробови, како и пад на крвниот притисок и ослабена работа на срцето.
Дијагностицирањето на хантавирусот е отежнато затоа што првичните симптоми наликуваат на грип или пневмонија. Затоа, лекарите се водат според симптомите, особено проблемите со дишењето, како и можната изложеност на глодачи. Лекувањето не е специфично, туку се насочува кон ублажување на симптомите и најчесто вклучува болничко згрижување, често и на интензивна нега, терапија со кислород, внимателна контрола на течности и, во потешки случаи, механичка вентилација.
Бидејќи нема вакцина, превенцијата е клучна. Таа подразбира намалување на контактот со глодачи – затворање на сите отвори низ кои можат да влезат, чување на храната во затворени садови и користење стапици. При чистење на измет од глодачи не треба да се користи метла, бидејќи така вирусот може да се рашири во воздухот. Наместо тоа, се препорачува носење ракавици и маска, прскање на површините со раствор од белило и вода и оставање да делува неколку минути пред бришење, а отпадот да се фрла во затворена кеса.
Иако хантавирусот е сериозна болест, со навремено препознавање и правилни превентивни мерки може успешно да се контролира. Клучно е да се реагира навреме и да се побара медицинска помош при првите симптоми.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
