07.07.2026 Скопје
Дали лекарите и фармацевтите се во опасност да станат помалку релевантни со оглед на растечкото влијание на вештачката интелигенција? Сосема спротивното го покажа Извештајот за здравство на групацијата „Стада“ за 2026 година. Не само што повеќето Европејци ги опишуваат своите матични лекари (77 проценти) и фармацевти (57 проценти) како главни влијателни лица во донесувањето одлуки поврзани со здравјето, туку тие исто така повлекуваат јасна линија кон вклучување на вештачката интелигенција во здравствената заштита. Тие се најотворени за административни и надзорни задачи, како што се закажување прегледи и контролни прегледи (50 проценти), водење белешки за време на посети на лекар и следење на хронични состојби (36 проценти). Накратко: вештачката интелигенција е добредојдена како здравствен асистент, но Европејците сакаат вистински луѓе сè уште да донесуваат одлуки. Всушност, 38 проценти се експлицитно загрижени за намалената човечка интеракција во систем управуван од вештачка интелигенција, а 35 проценти се загрижени дека квалитетот на комуникацијата со здравствените професионалци би можел да се намали.
Клучно е што Европејците не сакаат здравствените работници да се повлечат пред претстојната вештачка интелигенција, туку да преземат повеќе. Дури 41% од Европејците очекуваат тие да понудат повеќе дигитални и далечински консултации, 30% очекуваат тие да станат уште поважни како доверливи човечки контакти, а 26% очекуваат тие да дејствуваат како советници и толкувачи за да им помогнат на пациентите да се снајдат во растечкиот наплив на здравствени информации. Само 20% сметаат дека важноста на здравствените работници ќе се намали поради вештачката интелигенција. Со други зборови: вештачката интелигенција ја менува улогата на здравствените работници, но ја проширува, наместо да ја намалува.
„Меѓу многуте јасни наоди од овој извештај е дека оваа промена не е привремено решение за преоптоварен систем, туку самата по себе станува модел“, заклучува Питер Голдшмит. Дури и меѓу оние кои се најотворени кон вештачката интелигенција, постои желба за поддршка, а не за замена. Аптеките се едни од најпристапните, најдоверливи точки за контакт што повеќето Европејци ги имаат со својот здравствен систем. Прашањето не е дали ќе се променат, туку како ќе се развијат во центри што ја комбинираат човечката експертиза со брзината и дофатот на дигиталните алатки“, верува Голдшмит.
Во согласност со растечката свест и самостојност во здравствените прашања, вештачката интелигенција влезе во секојдневна употреба. Дури 55% од Европејците моментално ја користат во врска со своето здравје, додека 82% се отворени за улогата на вештачката интелигенција во нивната грижа. Граѓаните на Србија и Романија (74% секоја) се предводници во Европа во употребата на алатки за вештачка интелигенција кога станува збор за здравствени прашања. Значителен дел од европските граѓани (43%) дури би биле подготвени да ги стават своите комплетни здравствени картони на располагање на вештачката интелигенција со цел да се подобри дијагнозата, превенцијата или третманот, а 49% веќе веруваат или би биле подготвени да прифатат дијагноза поставена од вештачка интелигенција.
„Дискусијата за овластени, независни пациенти се забрзува, а вештачката интелигенција го движи овој развој со многу побрзо темпо. Европејците повеќе не се само пациенти кои чекаат во ред. Тие се активни учесници кои комбинираат лична интеракција, дигитални алатки и професионални совети во нешто ново. Секој во здравствениот сектор ќе мора да се прилагоди и да дејствува во согласност со овие промени“, објаснува Питер Голдшмит, извршен директор на групацијата „Стада“.
Овогодинешниот извештај за здравјето на групацијата Стада го прикажува европскиот здравствен пејзаж обликуван од меѓусебното дејствување на различни сили – здравствени системи под постојан притисок, популации овластени да го земат своето здравје во свои раце и брзото усвојување на вештачката интелигенција (ВИ) во секојдневната лична нега. Овогодишното истражување покажува дека за прв пат, повеќе од половина од Европејците ја користат оваа технологија екстензивно за здравствени цели.
Низ целиот континент, задоволството од здравствените системи не се подобрило. Само 56 проценти од луѓето се задоволни, што е практично непроменето од 58 проценти регистрирани минатата година, и претставува продолжување на повеќегодишниот тренд по пандемијата.
Најголемиот здравствен предизвик го наведуваат 67% од Европејците како недостаток на здравствени работници и долгите листи на чекање што произлегуваат од тоа. Достапноста на прифатлива здравствена заштита е исто така под закана, при што 43% ја наведуваат како нивна најголема загриженост, заедно со стареењето на населението, хроничните здравствени проблеми (56%) и растечкиот број на луѓе погодени од проблеми со менталното здравје (53%). На прашањето што би промениле прво доколку беа министри за здравство, 58% од Европејците би дале приоритет на намалувањето на листите на чекање со зголемување на достапноста на здравствени работници, а 49% би го подобриле пристапот до примарна здравствена заштита.
Анкетата, исто така, покажа дека Европејците преземаат поактивна улога во управувањето со своето здравје. Дури 78 проценти се чувствуваат добро опремени да се грижат за себе (во Србија, 80 проценти од граѓаните го велат истото), 94 проценти од Европејците се самолекуваат за барем некои здравствени проблеми. Мнозинството (85 проценти) исто така користат една или повеќе алатки за следење на своето здравје, од фитнес нараквици до домашни уреди за мерење.
Во анкетата учествувале речиси 20.000 испитаници од Австрија, Белгија, Бугарија, Чешка, Франција, Германија, Унгарија, Ирска, Италија, Казахстан, Литванија, Полска, Португалија, Романија, Србија, Словачка, Шпанија, Швајцарија, Обединетото Кралство и Узбекистан.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
