24.06.2026 Скопје
Европската комисија (ЕК) денес усвои два предлога за регулативи за зајакнување на Европол и Евроџаст во борбата против прекуграничниот криминал и тероризам.
Како што е објаснето, за борбата против сериозниот криминал да биде што е можно поефикасна, полицијата, царината, обвинителите и судовите мора тесно да соработуваат од почетокот на истрагата до конечната судска пресуда.
Новите предложени мерки го опфаќаат целиот синџир на поддршка од ЕУ за земјите-членки, од превенција, откривање и истрага до судска соработка и ефикасно гонење.
Извршната потпретседателка на ЕК, Хена Виркунен, објасни дека европската безбедносна средина станува сè посложена, а криминалните активности стануваат сè пософистицирани, сè повеќе дигитални и сè повеќе прекугранични.
„Денешната геополитичка слика брзо се менува. Се соочуваме со зголемени хибридни закани, ширење на организиран криминал и растечки дигитални закани од криминалци и терористи. За да ја гарантираме нашата внатрешна безбедност, треба да изградиме посилни европски капацитети. Ги зајакнуваме Европол и Евроџаст за да можеме да им ја понудиме на земјите-членки потребната поддршка – од превенција до гонење“, рече Виркунен.
Таа истакна дека, што се однесува до Европол, се предлага зајакнување на неговиот мандат преку подобрување на размената на информации, вклучување на најсовремената технологија во сржта на неговите операции, продлабочување на поддршката за земјите-членки и зајакнување на соработката со агенциите на ЕУ и меѓународните партнери.
„Исто така, целосно ќе ги искористиме податоците и технолошките можности и ќе ја воспоставиме i-cloud инфраструктурата на Европол, која ќе обезбеди пристап до можностите за обработка на податоци, како и други ИТ алатки, овозможувајќи ѝ на полицијата да работи во реално време на истиот случај од далечина. Исто така, ги креваме синергиите меѓу сите наши агенции за правда и внатрешни работи на повисоко ниво“, рече таа.
Таа додаде дека ќе се зголеми и координацијата и комплементарноста меѓу Европол и Евроџаст.
Но, исто така и со Европскиот јавен обвинител, Управата за спречување на перење пари и неодамна формираната Царинска управа, кои сите треба да гарантираат непречена соработка меѓу националните власти во борбата против прекуграничниот криминал.
Кога станува збор за Евроџаст, рече Виркунен, судската соработка ќе биде побрза, поефикасна и поефективна, а ќе им се обезбеди поголема помош на надлежните органи на земјите-членки за истражување и гонење на сложени прекугранични случаи. „Евроџаст ќе може да дејствува по сопствена иницијатива за да идентификува врски меѓу случаите, да предвиди понатамошен развој и да одлучи за потребата од координација. Мандатот на Евроџаст ќе биде проширен за да се зајакне нејзиното вклучување во нови области на криминал, како што се киберкриминалот, прекршувањата на рестриктивните мерки на ЕУ или насилството врз основа на пол. Ова ќе му овозможи на Евроџаст подобро да ги поддржува националните власти во сложени прекугранични случаи“, рече Виркунен.
Европскиот комесар за внатрешни работи и миграција, Магнус Брунер, изјави дека предложените мерки претставуваат најсеопфатно ажурирање во 25-годишната историја на Европол и дека четири клучни промени имаат за цел да ги намалат дупките во законот што ги користат криминалните мрежи денес.
„Во моментов, Европол не добива автоматски информации што земјите-членки треба да ги споделат. Дури и кога се споделуваат податоци, тие се базираат на билатерални пораки и ad hoc барања. На пример, банда крадци би можела да ограбува куќи низ цела Европа без органите за спроведување на законот во различни земји-членки да ги поврзат случаите. Тоа е јаз што го затвораме“, рече Брунер.
Според него, новите правила ќе го автоматизираат прикачувањето на податоци до Европол и ќе овозможат соработка во реално време на заеднички простор за податоци, така што истражителите ќе можат да користат информации за заедничка работа. Една од предложените мерки, додаде тој, вклучува претворање на Европол во центар за технологија и иновации и обезбедување слика за потребите на органите за спроведување на законот на ниво на ЕУ за поддршка на заедничко истражување и развој, особено во области како што се декрипција, вештачка интелигенција и слично.
Тој исто така рече дека видот на криминал што најмногу се развил поради „празнини“ меѓу агенциите е финансискиот криминал, измамата со ДДВ, злоупотребата на средствата на ЕУ, а со новите мандати на Европол и Евроџаст, ова ќе се намали.
„Ја зајакнуваме соработката со новите агенции на ЕУ, како што се AMLA, Царинската управа на ЕУ (EUCA) и други агенции за внатрешни работи. Бидејќи кога две тела на ЕУ ги бркаат истите пари или ги следат истите траги, единствениот победник е времето што им одговара на криминалците“, рече Брунер. Тој, исто така, нагласи дека новите мерки вклучуваат поблиска соработка со партнери надвор од ЕУ и пристап до информации преку границите на ЕУ.
„Во последните две години, ЕУ склучи 46 договори. Најновиот со Бразил и Перу. Овие договори веќе даваат резултати. На пример, во Колумбија во 2025 година, со поддршка на Европол, беше разбиена голема мрежа за трговија со кокаин. Ова доведе до 22 апсења, запленување на еден тон кокаин и замрзнување на 53 банкарски сметки, пред дрогата дури и да влезе во ЕУ“, се присети Брунер.
Европскиот комесар за демократија, правда, владеење на правото и заштита на потрошувачите, Мајкл Мекграт, изјави дека се предложени три целни мерки во рамките на кривичната правда за да се направат истрагите поповрзани и кохерентни, а правдата побрза и попаметна.
„Ќе го зајакнеме мандатот на Европравда, ќе го подобриме Европскиот истражен налог и ќе го модернизираме EUDPR (Регулатива за заштита на податоци за институциите и телата на Унијата). Внатрешно ќе го модернизираме начинот на кој се води Агенцијата со создавање нов Управен одбор посветен на управувањето со Агенцијата, што ќе им овозможи на националните членови целосно да се фокусираат на истражување на прекуграничниот криминал. Предлагаме Европравда не само да реагира на истрагите на земјите-членки, туку и да стане проактивна во започнувањето на сопствени истраги. Исто така, предложивме начини за поедноставување на размената на информации и соработката со Европол во областа на спроведувањето на законот и со EPPO во врска со кривични дела против буџетот на ЕУ. И предложивме начини Европравда да соработува потесно со земјите надвор од ЕУ, што е клучно, потребни ни се повеќе прекугранични истраги на глобални криминални мрежи“, рече Мекграт.
Тој додаде дека е предложено ажурирање на Европскиот истражен налог (ЕИО) за да се направат процедурите поефикасни, а Регулативата за заштита на податоците за институциите и телата на Унијата (ЕУДПР) исто така ќе биде модернизирана со целни измени.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
