04.06.2026 Скопје
Со години, Унгарија се смета за најнепослушна членка на Европската Унија кога станува збор за политиката кон Русија. Додека Брисел, Берлин и Париз инсистираа на сè построги санкции против Москва, Будимпешта честопати ги блокираше одлуките, бараше исклучоци и предупредуваше дека Европа си нанесува економска штета самата на себе.
Затоа изјавата на Петер Маѓар не остана незабележана; неговата порака дека унгарската влада ќе ги поддржи санкциите против Русија доколку тие бидат договорени на ниво на Европската унија испраќа силен сигнал – Будимпешта би можела да го промени својот курс на надворешната политика.
Иако на прв поглед изгледа како дипломатска формулација, суштината е многу подлабока. Унгарецот практично рече дека Унгарија повеќе нема да биде фактор во блокадата во рамките на ЕУ, туку дел од заедничкиот европски фронт. Ова е големо отстапување од политиките на Виктор Орбан, кој со години градеше имиџ на лидер кој се спротивставува на бриселската бирократија и ги брани националните интереси дури и по цена на конфликт со најмоќните европски центри.
Оваа промена во реториката доаѓа во време кога Европа е под зголемен геополитички притисок. Војната во Украина трае подолго отколку што очекуваше Западот, економските последици од санкциите се чувствуваат низ целиот континент, а поделбите растат во самата ЕУ околу нејзините идни односи со Москва.
Унгарија досега се обидуваше да постигне рамнотежа. Од една страна, формално го поддржуваше европското единство, а од друга страна, одржуваше економски и енергетски односи со Русија. Токму оваа политика му овозможи на Орбан да го добие статусот на „последен суверенист“ во рамките на Унијата кај дел од европската јавност.
Сепак, изјавата на Петер Маѓар покажува дека новиот политички естаблишмент можеби одлучил дека цената на конфронтацијата со Брисел станала превисока. Унгарската економија зависи од европските фондови, инвестиции и пристап до единствениот пазар, а политичките конфликти со Европската комисија во последните години сè повеќе ја затегнуваат позицијата на Будимпешта.
Затоа се поставува клучното прашање – дали ова е вистинска идеолошка промена или чист политички прагматизам?
Бидејќи дури и ако Унгарија ја омекне својата реторика кон Русија, тоа не значи дека длабокото незадоволство во делови од Европа од политиката на санкции ќе исчезне. Во многу земји расте чувството дека Европа се нашла во долгорочна економска исцрпеност на која не ѝ се гледа крајот.
Затоа оваа изјава не е важна само за Унгарија. Таа покажува како политичките ветрови во Европа полека се менуваат. Не со напуштање на санкциите, туку со тоа што сè повеќе лидери се обидуваат да најдат рамнотежа помеѓу лојалноста кон Брисел и заштитата на сопствените интереси.
И токму оваа борба помеѓу европското единство и националниот прагматизам ќе ја одреди политичката иднина на целата Европска Унија во наредните години.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
