22.06.2026 Скопје
Инхалационата пумпа „Фостер“, која ја користат пациенти со астма и хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ), се зголеми од 300 на 1.081 денари во македонските аптеки.
Новите цени ги објави Фондот за здравствено осигурување во четврток, 18 јуни. На прашањето зошто пациентите во аптеките плаќаат 1.081 денари за Фостер наместо претходните 300, од Фондот велат дека формирањето и одобрувањето на цените на лековите е во надлежност на Министерството за здравство, иако самиот Фонд е одговорен за формирање на референтните цени.
Сепак, „Фостер“ стана поскап за пациентите откако на пазарот на позитивната листа влезе генеричкиот лек „Блоцета“, кој, според Фондот за здравствено осигурување, е замена за „Фостер“ и за кој пациентите нема да мора да плаќаат партиципација. Цената на оригиналниот „Фостер“ скокна за пациентите бидејќи Фондот за здравствено осигурување го намали своето учество во покривањето на трошоците за овој лек – односно ја намали референтната цена. Во превод, пациентот остана со повисока партиципација.
Фондот смета дека воведувањето на генерички лек за астма и ХОББ е финансиско олеснување за пациентите.
– Ова им овозможува на осигурените лица дополнителна терапевтска опција на товар на Фондот, без дополнително плаќање на разликата во цената, што обезбедува поголема достапност на терапијата и финансиско олеснување за пациентите. Вклучувањето на генеричките лекови во здравствениот систем е практика што се применува во најразвиените европски здравствени системи и е во согласност со препораките на Светската здравствена организација, велат од Фондот за здравство за „Слободен печат“.
Сепак, има пациенти кои сакаат да продолжат да го користат стариот лек „Фостер“, кој компанијата „Провиденс“ го регистрирала и увезувала во Македонија од италијански производител уште од 2009 година. Овие пациенти рекоа дека ќе ги искористат сите законски механизми за да реагираат.
Една Фостер пумпа има 120 дози, а некои покритични пациенти со астма и ХОББ примаат до 8 дози дневно во почетните фази на нападот. За сите нив, една доза Фостер досега чинеше 2,5 денари, а од четврток, истата доза чини 10,6 денари.
Оттогаш, пациентите бурно реагираат на социјалните мрежи, објавувајќи фотографии од сметките што биле изненадени кога ги добиле во аптеките и подготвувајќи официјална петиција до HZOM, Агенцијата за лекови и Министерството за здравство, барајќи враќање на старата цена на лекот.
Марија Зафирова, иницијаторката на петицијата, за „Слободен печат“ изјави дека зголемувањето на цената на Фостер е „нехумано“ и најавува дека пациентите ќе користат механизми за одговор. Во нејзиното пишување беа вклучени и адвокати. И на Зафирова и на нејзината мајка им е дијагностицирана астма, а таа се плаши дека финансискиот товар од новиот ценовник, за луѓе со приход од само 20 илјади денари пензија, ќе биде преголем.
– Ова е инхалациски лек кој за многу луѓе не е избор, туку неопходност за нормално дишење. Почнав да собирам податоци и информации од сите заинтересирани страни во врска со цената на „Фостер“ со цел да подготвам официјална петиција до надлежните институции. За само неколку часа ми пишаа повеќе од 30 луѓе кои сакаа да бидат вклучени со своите имиња и презимиња во петицијата. Искрено почнав, бидејќи мајка ми, со својата пензија, нема да има доволно да издвои илјада денари за дишење, вели Зафирова.
Во петиција што наскоро ќе биде доставена до ХЗОМ, МАЛМЕД и Министерството за здравство, таа и десетици други пациенти бараат да се утврди оправданоста за драстичното зголемување на износот на партиципацијата што ја плаќаат осигурените лица за лекот „Фостер“.
Ненадејното зголемување на партиципацијата за лекот „Фостер“ за пациенти со хронични респираторни заболувања, кои се претежно пензионери и социјално ранливи категории, создава директна економска бариера. Ова го загрозува нивното уставно загарантирано право на здравствена заштита и го крши член 2 од истиот закон, кој гарантира „квалитетна и континуирана здравствена заштита соодветна на индивидуалните потреби“, се наведува во петицијата.
Се бара да се преиспита методологијата за пресметување на референтната цена. Референтната цена (износот што го покрива HZOM) се утврдува со компаративна анализа на големопродажните цени во референтните земји Словенија, Хрватска, Бугарија и Србија.
Сепак, пресметката мора да го земе предвид и „коефициентот на паритет на куповна моќ“ што го одразува реалниот економски стандард во земјата. Подносителот на барањето бара итна ревизија на пресметката за да се утврди дали овој паритет е земен предвид при одредувањето на цената на „Фостер“ и дали компаративната анализа со референтните земји е правилно спроведена, пишуваат подносителите на барањето.
Тие исто така бараат Фондот за здравствено осигурување писмено да го објасни процесот на донесување на предлог-одлуката за референтната цена на овој лек и да достави информации за тоа дали коментарите на носителите на одобрението за ставање во промет биле земени предвид при јавното објавување на предложените цени.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
