ПАТНИЦИТЕ НА ЗАРАЗЕНИОТ БРОД СЕ УШТЕ БЕЗ БЕЗБЕДНО ПРИСТАНИШТЕ

07.05.2026 Скопје

Сè уште не е јасно кога патниците од крузерот „MV Hondius“, на кој избувна епидемијата на хантавирус, ќе можат да се истоварат во пристаниште, бидејќи претседателот на Канарските Острови, Фернандо Клавихо, го отфрли планот на шпанската влада да му дозволи на бродот да се закотви во архипелагот.

Тој истакна дека одлуката за доведување на бродот, кој плови под холандско знаме, таму не е заснована на никакви технички критериуми, ниту пак на локалните власти им се дадени доволно информации.

Клавихо вели дека не разбира зошто медицинска помош не може да се обезбеди во Зелен ’Рт, каде што моментално се наоѓа бродот, со меѓународна поддршка, наместо да се ризикува пловење до Канарските Острови. Од друга страна, шпанското Министерство за здравство соопшти дека дејствува во согласност со своите „морални и законски обврски“ и барањето на СЗО за обезбедување медицинска нега, наведувајќи дека Канарските Острови се најблиската локација со потребниот капацитет бидејќи имаат клиника специјализирана за случаи на епидемии.

На крузер кој исплови од Аргентина на 1 април избувна епидемија на вирус пренесен преку измет од глодари. Тројца патници на бродот починаа, а уште три лица за кои се сомнева дека се заразени беа евакуирани вчера и префрлени во Холандија на медицинска помош, бидејќи Зелено’ртските Острови немаат капацитет да го лекуваат вирусот.

Генералниот директор на Светската здравствена организација, Тедрос Аданом Гебрејесус, вчера изјави дека во оваа фаза вкупниот ризик за јавното здравје останува низок.

„Мониторингот на здравствената состојба на патниците што се уште се на бродот, како и на оние што веќе го напуштиле крузерот, започна во соработка со операторот и националните здравствени власти“, рече Гебрејесус.

Исто така, вест е дека СЗО потврди уште еден случај на хантавирус кај Швајцарец кој се вратил во земјата по престојот на брод. Тој одговорил на е-пошта од операторот на бродот со која ги информирал патниците за здравствената состојба и се јавил во болница во Цирих, каде што добива соодветна нега.

Според медиумските извештаи, на крузерот се наоѓале околу 150 луѓе од 23 земји, а се сомнева дека пет лица се заразени. Болеста започнува со симптоми слични на грип, кои можат да доведат до срцева и белодробна инсуфициенција, а може да биде фатална во околу 50 проценти од случаите.

Професорот д-р Зоран Радовановиќ, епидемиолог, истакнува дека станува збор за вирус кој се наоѓа низ целиот свет, но е поопасен во Северна и Латинска Америка. Инфекцијата се пренесува од глодари на луѓе, но многу ретко од човек на човек, освен во случајот со таканаречениот андски сој.

– На Балканот се појавува варијанта на тобрава. Тоа е бугарски термин за локалитет во Бугарија, но суштината е во тоа што станува збор за вирус познат од 1953 година, кога се појавил во Јужна Кореја за време на војната. Во тоа време, 3.000 американски војници се разболеле на еден локалитет, а подоцна се дознало дека е присутен и тука, во Европа, Азија… Во овие области станува збор за хеморагична треска со бубрежен синдром. Во овој дел од светот, годишно се разболува еден од 250.000 луѓе. Имало повремени случаи на болеста тука, на пример во Косово или Централна Србија, но исклучително ретко. Се појавил некој друг што престојувал во куќата каде што избувнала инфекцијата и најверојатно се заразил од глушец, а не од роднина кој го добил вирусот од роднина со кого делат домаќинство. Вирусот се пренесува преку урина, столица, екскрети, но и преку плунка на глушец, па дури и ако стаорец касне човек. Најчесто, животното поминува преку работи ноќе и на тој начин контаминира, на пример, кујнска работна површина или леб, најчесто во некои нехигиенски услови. Болеста може да се пренесе и преку аеросоли ако контаминацијата е висока – објаснува д-р Радовановиќ.

Нашиот соговорник вели дека нема опасност да бидеме загрозени, бидејќи ризикот од оваа болест во урбаните средини е низок.

– Болеста започнува со нагло зголемување на температурата, болки во мускулите, а кај овој наш сој карактеристична е болката во долниот дел од грбот. Луѓето се жалат на силни болки во грбот, со општо лошо здравје, а потоа престануваат да мокрит. Бидејќи нема лек за овој вирус, терапијата е симптоматска. Ако не можат да мокрит, лицето мора да оди на дијализа, а потоа тоа е акутна програма за дијализа додека не се врати функцијата на бубрезите. Обично оди со низок крвен притисок, а потоа крвниот притисок на лицето скока, дури и го зголемува производството на урина, и во тој случај лицето е спасено. Кај американскиот тип на вирус, има промени во белите дробови, има и покачена температура, болки во мускулите и зглобовите и главоболка, но многу одеднаш лицето има проблеми со дишењето и влегува во респираторна инсуфициенција, белите дробови откажуваат, а потоа мора да оди на механичка вентилација, бидејќи од тоа зависи неговиот живот – нагласи нашиот соговорник.

Во Америка, нагласува нашиот соговорник, вирусот типично не ги „погодува“ бубрезите, туку белите дробови, а потоа се нарекува хантавирусен кардиопулмонален синдром.

– Тогаш стапката на смртност е поголема. Тука е од еден до 15 проценти, а таму оди до 50 проценти. Знаеме дека хантавирусот е изолиран на крузерот, но има повеќе од 20 подвидови и сè уште не е сигурно кој е. Сепак, најверојатно станува збор за андскиот сој, кој е именуван по планинскиот венец, и за кој е познато дека се пренесува од човек на човек малку полесно од другите. Другите практично не се пренесуваат на овој начин, исклучително ретко – додава епидемиологот.

Прашањето е и дали некој што можеби планирал да оди на крстарење треба да го откаже своето патување бидејќи се плаши дека проблемот ќе се повтори на друг брод.

– Нема опасност ова да се случи на друг брод. Ова беше исклучок. Не мислам дека луѓето треба да се плашат. Она што најчесто се јавува на крстарењата е ротавирусот, кога луѓето добиваат дијареја. Тешко е да се елиминира. Бродот се дезинфицира, но се случува повторно да се појави на следната тура кога има епидемија на ротавирусна дијареја – предупреди нашиот соговорник.

СЗО вели дека поддржува следење на контактите на секој што е потенцијално изложен на хантавирус за да се ограничи какво било можно ширење. Крстарењето „MV Hondius“ пловеше од Ушуаја, Аргентина, до Света Елена и Зелено’ртски Острови. Цените на билетите за патувањето се движеа од 12.500 евра за кабини без прозорци до 40.000 евра за луксузни.