02.04.2026 Скопје
Војната во Иран веќе има последици врз глобалната економија, а прекините во синџирите на снабдување наскоро би можеле да доведат до недостиг на клучни производи низ целиот свет, вклучително и во Европа. Додека фокусот на јавноста е на зголемувањето на цените на нафтата и проблемите во Ормутскиот теснец, експертите предупредуваат дека бројни други сектори се исто така изложени на ризик, од земјоделството до фармацевтската индустрија и производството на чипс.
1.Ѓубрива
Еден од најранливите сектори е производството на ѓубрива. Околу една третина од светската трговија со ѓубрива поминува низ Ормутскиот теснец, а цените на клучните компоненти како што се сулфур, уреа и фосфат веќе се зголемија за 30 до 40 проценти од почетокот на конфликтот. Експертите предупредуваат дека продолжувањето на конфликтот би можело сериозно да го загрози глобалното производство на храна, бидејќи половина од светските култури зависат од овие влезни материјали.
2.Алуминиум
Нападите врз клучните топилници во регионот на Заливот дополнително го потресоа пазарот на алуминиум. Металот, кој сè повеќе се нарекува „нова нафта“, би можел да достигне рекордни цени. Регионот на Персискиот Залив произведува околу 10 проценти од алуминиумот во светот, а прекините во производството и транспортот веќе предизвикаа паника на пазарот, особено во автомобилската индустрија, која брзо создава залихи.
3.Пластика
Енергетската криза се прелева и во индустријата за пластика. Блискиот Исток, кој доминира во извозот на полиетилен и други петрохемиски производи, се соочува со сериозни прекини. Како резултат на тоа, цените на пластиката вртоглаво растат, а компаниите ширум светот бараат алтернативни добавувачи по значително повисоки цени.
4.Лекови
Фармацевтската индустрија, исто така, ги чувствува последиците од кризата. Проблемите со транспортот и намалениот извоз од клучните производствени центри, како што е Индија, би можеле да доведат до недостиг на лекови. Некои земји веќе предупредуваат дека би можел да има недостиг на основни лекови, вклучувајќи лекови против болки и третмани за сериозни болести.
5.Хелиум
Друг сектор погоден од кризата е производството на хелиум. Нападите врз клучните објекти во Катар нарушија значителен дел од глобалното снабдување со овој гас. Хелиумот е неопходен за производство на чипови, оптички влакна и медицинска опрема како што е магнетната резонанца, па затоа неговиот недостаток би можел да има широки последици за технологијата и здравствената заштита.
Експертите предупредуваат дека продолжениот конфликт би можел дополнително да ја влоши ситуацијата и да предизвика синџирни нарушувања во глобалната економија. Иако првите ефекти се видливи преку зголемувањето на цените на енергијата, вистинското влијание врз пазарот би можело да се почувствува само преку недостиг и зголемување на цените на производите што се дел од секојдневната потрошувачка.
Подготвено од М.Д.
About Author
