07.05.2026 Скопје
Иако во последните неколку дена е евидентиран само еден случај на депортација на професионален возач од земјите на Европската Унија поради пречекорување на правилата за престој во Шенген зоната, тоа не значи дека проблемот е решен за нашите транспортери. Напротив, тие предупредуваат дека многу возачи почнале сами да избегнуваат да возат кон ЕУ ако не се сигурни дека се вклопуваат во правилото за максимален престој од 90 дена во период од 180 дена. Така, стравот од казни, забрани за влез и депортација веќе почна да го менува начинот на кој работат транспортните компании, на кои им е сè потешко да организираат меѓународен транспорт и да планираат рути до европските земји.
Како што истакнува Неџо Мандиќ, претседател на Меѓународното здружение за транспортен бизнис, во овој момент нема нови информации или конкретен напредок, но се очекува дека оваа тема би можела повторно да се отвори веќе следната недела, на состанокот на техничката работна група во Брисел.
– Во последните 15 дена имавме само еден проблем со возач кој беше депортиран од Росток, но тоа не е решение. Суштината е дека повеќето возачи сега се многу повнимателни. Тие не одат на патување ако не се сигурни дека ќе бидат „чисти“ во однос на правилото 90/180 дена кога ќе бидат проверени. Исто така, имаме голем број возачи кои одбиваат тури додека не се разјасни ситуацијата. Затоа се чини дека сега има помалку проблеми, но всушност има помалку возење – објаснува Мандиќ.
Тој додава дека ситуацијата во моментов е непроменета и дека нема решение на повидок, но дека се свесни дека овој проблем ќе мора повторно да се најде на маса во одреден момент.
– Јасно е дека поединечните држави изјавија дека не сакаат да го решат овој проблем билатерално и практично повторно се враќаме во Брисел, од каде што се очекува системско решение на ниво на Европската унија. Неодамна имавме информации дека имало средби со претставници на германската влада, но, како што дознавме, тие не биле особено заинтересирани сами да го решат ова прашање, туку сè префрлиле на Брисел. Практично направивме сè што можевме и дојдовме до заклучок дека решението мора да биде системско, бидејќи овој начин на примена на правилата директно влијае на професионалните возачи и на транспортниот сектор – вели нашиот соговорник, објаснува Мандиќ.
Проблемот е дополнително усложнет од фактот што транспортниот сектор со години страда од хроничен недостиг на работници. Според проценките на професионалните здруженија, на Србија моментално ѝ недостасуваат околу 20.000 професионални возачи во категориите C и D, додека повеќе од една третина од постојните возачи се над 55 години. Токму затоа транспортните оператори предупредуваат дека правилото 90/180 не е само административно прашање за нив, туку проблем што директно го загрозува функционирањето на меѓународниот транспорт. Суштината на спорот е што Европската унија ги третира професионалните возачи од Србија и регионот исто како туристите, иако тие влегуваат во Шенген зоната исклучиво за работа и транспорт на стоки. Според сегашните правила, граѓаните на земјите надвор од ЕУ не можат да останат подолго од 90 дена во период од 180 дена, што во пракса практично им оневозможува на многу возачи да работат. Професионалните здруженија потсетуваат и дека во моментов во Србија има помеѓу 100.000 и 120.000 активни професионални возачи во патниот транспорт, додека вкупно околу 170.000 возачи имаат лиценца, вклучувајќи ги таксистите и оние што работат во странство. Најголемиот дел од меѓународниот транспорт на српските компании е насочен кон пазарот на Европската Унија, бидејќи повеќе од 60 проценти од вкупната надворешна трговија на Србија оди во земјите од ЕУ.
Подготвено од А.Ѓ.
About Author
