ТРАМП САКА „ГОЛЕМ ДОГОВОР“ СО ИРАН

16.04.2026 Скопје

Доналд Трамп сака да склучи „голем договор“ со Иран, а САД размислуваат да понудат стимулации во замена за мир, тврди потпретседателот Џ.Д. Венс. Според него, до Техеран е испратена порака дека ќе напредува ако се согласи да ја ограничи својата нуклеарна програма, со индикации дека голем број финансиски отстапки би можеле да бидат на маса.

„Голема зделка“ понуда

„Трамп не сака мал договор, тој сака голем договор“, рече Венс на настан за Turning Point USA во Џорџија. „Ќе им обезбедиме економски просперитет и ќе го поканиме иранскиот народ во светската економија на начин на кој не биле вклучени во целиот мој живот.“

Како што се дознава, Белата куќа е подготвена да му понуди на Техеран економски стимулации, вклучително и ублажување на санкциите, доколку се согласи со условите на САД. Тие услови вклучуваат запирање на збогатувањето на ураниум и прекинување на финансирањето на посреднички групи како што се Хамас, Хезболах и Хутите.

Други стимулации би можеле да вклучуваат обезбедување материјали потребни за цивилна нуклеарна програма или енергетски договор сличен на оној постигнат со Венецуела. Уште во февруари, Стив Виткоф и Џаред Кушнер, кои го предводеа преговарачкиот тим на Трамп, му понудија на Техеран доживотна залиха од бесплатен ураниум, под услов тој да се користи исклучиво за цивилни цели. Иран ја отфрли понудата во тоа време.

Војна, закани и преговори

Сепак, војната ја истакна потребата на Иран за енергетска безбедност. Заканата на Трамп да го бомбардира островот Харг, преку кој се извезува 90 проценти од иранската нафта, и да го блокира Ормутскиот теснец, дури и на земјата богата со нафта ѝ докажа дека мора да се диверзифицира.

Експертите велат дека е малку веројатно Трамп да излезе од војната со празни раце. Во речиси сите негови мировни договори, тој се обиде да обезбеди бенефиции за САД и американските компании, главно преку права за истражување на минерали или концесии за нафта.

Откако објави двонеделен прекин на огнот на 7 април, Трамп рече дека ќе разговара за ублажување на санкциите како дел од договорот со Техеран. „Разговараме и ќе разговараме за ублажување на царините и санкциите кон Иран“, рече тој. Во вторник, тој додаде дека мировните преговори би можеле да продолжат „во следните два дена“, иако американската поморска блокада на Ормутскиот теснец го оптоварува кревкото примирје, поттикнувајќи шпекулации дека би можело да биде продолжено.

Негирања од Белата куќа

Сепак, портпаролката на Белата куќа, Каролина Ливит, ги отфрли медиумските извештаи дека администрацијата побарала двонеделно продолжување на прекинот на огнот, нарекувајќи ги „неточни“. За време на брифингот за медиумите, таа рече дека нема формален договор за втора рунда разговори. „Доколку се случат, веројатно ќе се одржат во Исламабад, Пакистан“, рече таа.

„Утрово повторно видов некои извештаи, лоши извештаи, дека формално сме побарале продолжување на прекинот на огнот. Тоа не е вистина во овој момент“, рече Ливит. „Остануваме многу ангажирани во овие преговори, во овие разговори. Исто така, видов извештаи за можноста за директни средби. Повторно, овие разговори се водат, но ништо не е официјално додека не чуете од нас тука во Белата куќа. Сепак, ние сме оптимисти во врска со изгледите за договор“, додаде таа.