03.04.2026 Скопје
За да им помогне на купувачите да донесат информирани одлуки, непрофитната организација Environmental Working Group (EWG) го објави својот годишен Водич за купувачи за пестициди во производите, кој ги категоризира прехранбените производи во две листи: „Чиста петнаесетка“, со најмалку остатоци од пестициди, и „Валкана дванаесетка“, со најмногу остатоци.
Овогодинешниот извештај особено го истакнува присуството на таканаречените „вечни хемикалии“ PFAS во одредени видови овошје.
Водич заснован на илјадници примероци
Изданието за 2026 година е базирано на податоци од Министерството за земјоделство на САД (USDA), кое тестирало 54.344 примероци од 47 овошја и зеленчуци. Сите производи биле измиени под млаз вода 15 до 20 секунди пред тестирањето, а нејадливите лушпи, како оние на авокадото и цитрусните овошја, биле отстранети.И покрај оваа подготовка, примероците сè уште содржеле остатоци од 264 различни пестициди.Врз основа на овие наоди, EWG ги рангира прехранбените производи според фреквенцијата и концентрацијата на хемикалиите и нивната токсичност.
„Листите „Чиста петнаесетка“ и „Валкана дванаесетка“ не се наменети да ги обесхрабрат луѓето да јадат овошје и зеленчук, туку да им помогнат подобро да разберат што може да има на нивната храна за да можат да донесуваат информирани одлуки во продавницата за храна“, објасни Варун Субраманијам, научен аналитичар на EWG.
Посебен фокус на „хемикалии за цел живот“
Едно од најзначајните откритија во извештајот од оваа година беше откривањето на PFAS пестициди. Поточно, флудиоксонил беше пронајден во 14 проценти од сите примероци и во речиси 90 проценти од праските и сливите.Два дополнителни PFAS пестициди, флуопирам и бифентрин, беа исто така меѓу 10-те најчесто откриени хемикалии. „PFAS се класа од повеќе од 10.000 синтетички хемикалии познати како „хемикалии за цел живот“ поради нивната перзистентност во животната средина“, вели Субраманијам. Тој додава дека иако се потребни повеќе истражувања, раните студии сугерираат дека нивните производи на распаѓање може да претставуваат репродуктивни и развојни ризици. Субраманијам, исто така, ги истакнува загриженостите за истовремена изложеност на повеќе хемикалии, чии комбинирани ефекти би можеле да бидат поштетни од која било од нив.Субраманијам нагласува дека придобивките од исхраната богата со овошје и зеленчук ги надминуваат ризиците од изложеност на пестициди. „Суштината е дека луѓето треба да продолжат да јадат многу овошје и зеленчук, без разлика дали е органски или конвенционално одгледуван“, вели тој. За да се намали изложеноста, EWG препорачува избирање органски верзии на храната „Валкани дванаесет“ („Dirty Twelve“) секогаш кога е можно.Исто така, препорачува темелно миење на целото овошје и зеленчук под млаз вода најмалку 20 секунди пред јадење, што може значително да ја намали количината на остатоци.
Речиси 60 проценти од примероците од листата „Чисти петнаесет“ (Clean Fifteen“) немале мерливи остатоци од пестициди. Ананасот, слатката пченка и авокадото, кои се на врвот на листата, исто така имаат најниска вкупна токсичност на пестициди. Овие 15 прехранбени производи имаат најниски нивоа на остатоци од пестициди: ананас, слатка пченка, авокадо, папаја, кромид, сладок грашок, аспарагус, зелка, карфиол, лубеница, манго, банани, моркови, печурки и киви.
„Валкана дванаесетка“ за 2026 година
Пестициди се откриени во 96 проценти од примероците на листата „Валкани дванесет“.Пронајдени се вкупно 203 различни пестициди, а повеќето примероци содржеле просечно четири или повеќе видови.PFAS пестициди беа пронајдени во 63 проценти од примероците на листата, додека 90 проценти од компирите содржеа хлорпропам, средство против ‘ртење забрането во Европската Унија. Овие 12 овошја и зеленчуци беа прогласени за најконтаминирани: спанаќ, кељ, јагоди, грозје, нектарини, праски, цреши, јаболка, капини, круши, компири и боровинки.
Подготвено од М.Д.
About Author
