23.03.2026 Скопје
Замислете дека пред да купите нова јакна или лаптоп, со едноставно скенирање на кодот можете да откриете апсолутно сè: точно каде е направен, од кои материјали е направен, колку долго реално треба да трае и, најважно, како правилно да го поправите или рециклирате кога ќе му истече рокот.
Ова не е научна фантастика, туку Дигитален пасош за производи (DPP), систем што Европската унија планира постепено да го воведе од 2027 година. Целта е едноставна, секој производ на пазарот ќе добие свој дигитален идентитет што не може да се фалсификува.
Дигиталните пасоши се дел од пошироката европска стратегија за кружна економија. Идејата е да се спречи прекумерното производство и отпадот со продолжување на животниот век на работите што ги користиме. Преку QR кодот, потрошувачите ќе имаат пристап до транспарентни податоци, што ќе ги принуди брендовите да бидат многу поодговорни во производствените синџири.
Крај на скриените состојки или лажниот маркетинг за одржливост. Ако на пасошот пишува дека производот е направен да трае пет години, а се расипе по две, податоците ќе бидат таму за да го докажат тоа.
Безбедност на податоците на европско ниво
Едно од клучните прашања на таков систем е – кој гарантира дека податоците се точни? Европската Унија планира да го користи безбедносниот стандард eIDAS 2.0. Ова значи дека информациите за производот ќе бидат автентични и заштитени, така што никој не може последователно да ги промени без трага. Тоа е дигитален печат кој гарантира дека она што го читате на екранот на вашиот телефон навистина се совпаѓа со она што го држите во рацете.
Кои се првите „патници“ со дигитален пасош?
Системот нема да се воведе за сите одеднаш. Првите индустрии што ќе мора да се прилагодат се:
Текстилна индустрија: Крај на „брзата мода“ што го крие потеклото на материјалите.
Електроника: Детални упатства за поправка наместо фрлање на уредот.
Батерии: Долго време под лупа за суровини и рециклирање.
Постепено, овој дигитален идентитет треба да го вклучи речиси секој производ на европскиот пазар, што директно ќе влијае на компаниите во Србија кои извезуваат во ЕУ или увезуваат стоки од тој пазар.
Дигиталниот пасош на производот го менува фокусот од обична продажба на одговорност. За деловниот сектор, ова значи прилагодување кон новите регулативи, а за нас потрошувачите – конечната победа на транспарентноста над маркетингот.
Подготвено од М.Д.
About Author
