19.03.2026 Скопје
Американскиот претседател Доналд Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху разговараат речиси секојдневно откако започна војната со Иран. Трамп изјави дека „соработуваат многу добро“. Но, како што војната влегува во третата недела, американските претставници сè повеќе забележуваат дека целите и апетитите за ризик на двете земји можеби почнуваат да се разидуваат.
Разликите во целите би можеле да го одредат исходот од војната
Неколку американски претставници го опишуваат Трамп како најсклоен кон војна со Иран во рамките на Белата куќа. Во исто време, тој се чини дека е поблиску до максималистичките цели на Нетанјаху отколку некои од неговите советници.
Вашингтон, Тел Авив и Техеран се свесни дека евентуалната поделба меѓу сојузниците би можела да го одреди исходот од војната. Тројца од советниците на Трамп изјавија за Аксиос дека веруваат дека Трамп ќе сака да ги заврши големите воени операции пред Нетанјаху.
Сепак, двајцата лидери се чини дека се поблиски од кога било, а кризата во Ормутскиот теснец го прави малку веројатно дека САД ќе се повлечат во скоро време.
САД и Израел работат заедно, но не ги таргетираат истите цели
Воените и разузнавачките служби на САД и Израел тесно соработуваат, но нивните цели се разликуваат. Додека САД се фокусираат речиси исклучиво на воени цели, Израел, исто така, извршува атентати на високи функционери и други операции што би можеле да го отворат патот за промена на режимот во Иран.
Високи американски претставници велат дека Трамп би ја сметал промената на режимот како бонус, но планира да ја заврши војната откако ќе ги постигне клучните цели: уништување на иранската ракетна програма, нуклеарната програма, морнарицата и сојузничкото финансирање.
„Израел има други приоритети и ние сме свесни за тоа“, рече еден функционер на Белата куќа. „Израел ќе се обиде да го убие својот нов лидер. Тие се многу повеќе заинтересирани за тоа отколку ние“, додаде друг.
Различни пристапи видливи од првиот ден
Разликата во пристапот беше веќе видлива на почетокот на конфликтот. Во првиот напад, Израел се обиде да го елиминира иранското раководство, додека САД се фокусираа на уништување на ракетите и беспилотните летала што ги загрозуваа неговите бази во регионот.
Израел подоцна продолжи да спроведува поширок спектар на операции од САД. Израелскиот Мосад се обиде да поттикне копнена офанзива од иранските Курди од северен Ирак, но тоа досега не се случи.
Спор за нападот со нафта и прашање на стабилност
Единствената јасна точка на спор во повеќе од две недели војна се појави кога Израел ги бомбардираше иранските складишта за нафта. Стабилноста на глобалниот пазар на нафта е поважна за Соединетите Американски Држави отколку за Израел, велат официјални лица. Затоа, Белата куќа побара од Израел да не напаѓа нафтени цели без експлицитно одобрение од Вашингтон.
„Израел не го мрази хаосот. Ние го мразиме хаосот. Ние сакаме стабилност. Нетанјаху? Не баш, особено кога станува збор за Иран. Тие го мразат иранскиот режим многу повеќе од нас“, рече функционер на Белата куќа.
Вчерашниот државен удар ги зголеми тензиите
Тензиите меѓу Вашингтон и Тел Авив беа значително зголемени со вчерашниот напад врз гасното поле Јужен Парс во Иран. Трамп јавно тврдеше дека САД не биле свесни за израелскиот план и дека Катар немал никаква улога, но американскиот претседател однапред знаел за операцијата и ја поддржал.
Во исто време, Трамп се обиде да ја ограничи понатамошната ескалација, велејќи дека Израел нема да продолжи со нападите врз гасното поле освен ако Иран не го нападне Катар, заканувајќи се дека САД потоа ќе интервенираат без согласност на Израел. Овој случај покажува двонасочна динамика: јавно дистанцирање и контрола на штетата од една страна, и премолчено одобрување на израелските потези од друга страна.
Тесна соработка, но и политичка чувствителност
И покрај ова, Трамп и Нетанјаху работат во речиси целосна хармонија. Како што знаеме, војната што траеше 12 дена минатиот јуни дополнително го зајакна нивниот однос. Во тоа време, Трамп ја сметаше за голем успех и му оддаде значителна заслуга на Нетанјаху.
После тоа, Трамп започна кампања за да обезбеди помилување на Нетанјаху и да го заврши неговото судење за корупција. Иако некои претставници на Белата куќа беа сомничави кон израелскиот премиер во последните месеци, Трамп се чини дека е повеќе во согласност со него од кога било.
Атентати и политички притисоци во САД
Некои аналитичари ја доведоа во прашање одлуката на Израел да го убие шефот за безбедност на Иран, Али Лариџани, тврдејќи дека тој можеби бил посклоен да се справува со САД отколку другите претставници. Трамп, сепак, изрази задоволство од потегот.
Нетанјаху рече дека ќе има повеќе вакви акции. Тој дури му покажа на американскиот амбасадор во Израел, Мајк Хакаби, картичка со имињата на иранските лидери што Израел ги убил или планирал да ги убие.
Во исто време, оставката на директорот на Националниот центар за борба против тероризмот, Џо Кент, дополнително отвори политичка дилема за администрацијата. Кент тврдеше дека Израел го турнал Трамп во непотребна војна.
„Сфаќаме дека изгледа како да работиме за Израел. Не работиме. Но, знаеме дека постои перцепција и дека не е корисна“, изјави висок советник на Трамп пред оставката на Кент.
Подготвено од М.Д.
About Author
