02.02.2026 Скопје
Кинескиот претседател Си Џинпинг во последните недели имаше полни раце работа со голем број западни сојузници кои бараат подобри односи со втората најголема економија во светот. Канадскиот премиер Марк Карни склучи трговски договор, британскиот премиер Кир Стармер беше во Пекинг, а доаѓањето на германскиот канцелар Фридрих Мерц се очекува следниот месец.
Во голема промена во светскиот поредок откако Доналд Трамп повторно ја презеде функцијата, најблиските партнери на Америка истражуваат нови можности со Кина откако се судрија со Трамп околу царините и неговите барања Данска, сојузник на НАТО, да им го отстапи Гренланд на САД.
Редефинирање на односите
И покрај ризикот да не се налути Трамп, сојузниците на Америка ги редефинираат односите со земјата која долго време се смета за главен противник на многу западни демократии и клучен економски ривал на Соединетите Американски Држави. Некои лидери и експерти се жалат на промената, која би можела да ја помести рамнотежата во корист на Пекинг, додека други ја сметаат Кина како еднаква на предизвикот како и САД, бидејќи двете сили притискаат за свои интереси.
„Се ангажираме на широка основа, стратешки и со отворени очи“, изјави канадскиот премиер Карни неодамна на Светскиот економски форум во Давос. „Активно го прифаќаме светот каков што е, не чекаме на светот каков што би сакале да биде“.
Од друга страна, во Вашингтон расте загриженоста.
„Наместо да создаваме обединет фронт против Кина, ги туркаме нашите најблиски сојузници во нејзините прегратки“, изјави американската сенаторка Џин Шахин, влијателна демократка во Комитетот за надворешни односи на Сенатот.
Трамп: Многу е опасно
Кога новинарите го прашаа за посетата на британскиот премиер Стармер на Пекинг, Трамп рече дека „многу е опасно за нив да го прават тоа“.
„И уште поопасно е, мислам, што Канада се занимава со бизнис со Кина“, додаде Трамп, кој самиот планира да го посети Пекинг во април. „На Канада не ѝ оди добро. Тие се многу лоши. А Кина не може да биде одговорот“.
Шефицата за надворешна политика на Европската Унија, Каја Калас, призна дека Кина претставува долгорочен предизвик поради својата „практика на економска принуда“, но додаде:
„Како што велам, треба да бараме различни партнерства, со различни земји низ целиот свет“.
Европа во одбрана на своите интереси
Додека Европа ја преиспитува својата стратегија, „тоа не е свртување кон Кина“, вели Уна Александра Берзиња-Черенкова, заменик-директор на Латвискиот институт за меѓународни односи. „Тоа е свртување кон некаков вид одбрана на Европа како блок“.
Во исто време, Пекинг се обидува да го заобиколи раководството на ЕУ во Брисел и соработува директно со европските престолнини, објаснува Алисија Гарсија Хереро, економист за Азиско-пацифичкиот регион во француската инвестициска банка „Натиксис“. Кина сака да го одржи статусот кво со Европа: лесен пристап до богатите потрошувачи, нудејќи за возврат малку отстапки за европските компании на кинескиот пазар.
„Им е потребна Европа, но не мора да се борат за неа“, рече таа.
Тим Рилиг, виш аналитичар во Институтот за безбедносни студии на Европската унија во Париз, верува дека имало неповратна промена во односите на Европа со двете најголеми економии во светот.
„За САД, тоа беше Гренланд. За Кина, тоа беа октомвриските контроли на извозот на ретки земни метали“, рече тој. „И двата настани, според мене, значително придонесоа за европското разбирање дека се соочуваме со две големи сили кои не се двоумат да ја малтретираат ЕУ“.
Европските лидери ја посетуваат Кина од истите причини како и Трамп: нејзината огромна економија, нејзината улога во глобалните прашања и потребата да се воспостават сигурни канали за комуникација.
„Сите одат во Пекинг, вклучително и човекот кој не сака да одиме во Кина“, рече Јерг Вутке, поранешен претседател на Трговската комора на ЕУ во Кина.
Голем чекор од британскиот премиер по години тензии
Кир Стармер, исто така, направи голем чекор, по осум години затегнати односи со Кина. Оваа недела, Стармер и Си повикаа на стратешко партнерство. Посетата резултираше со низа деловни договори, вклучувајќи пониски кинески тарифи за шкотско виски и 30-дневно безвизно патување за британските туристи.
Финскиот премиер Петери Орпо, францускиот претседател Емануел Макрон, ирскиот премиер Мишел Мартин и јужнокорејскиот претседател Ли Џе Мјунг, исто така, неодамна ја посетија Кина. Сега се очекува да ја посети и германскиот канцелар Фридрих Мерц, кој зазеде поцврст став кон Кина од неговите претходници и има намера да се справи со трговскиот дефицит и зависноста од кинеските суровини.
Како што сојузниците на Америка се приближуваат кон Пекинг, некои аналитичари предупредуваат на опасни поделби на Западот.
Подготвено од М.Д.
About Author
