12.02.2026 Скопје
Стареењето не влијае само на кожата, туку постепено ја ослабува и способноста на мозокот да се регенерира. Како што старееме, во мозокот се произведуваат помалку нови неврони, поткопувајќи ја биолошката основа за учење и меморија. Научниците сега идентификуваа молекуларен фактор што би можел да го забави ова когнитивно опаѓање.
Нервните матични клетки, кои произведуваат нови неврони, стануваат помалку активни како што старееме. Нивното мирување придонесува за когнитивно опаѓање. Една од главните причини лежи во теломерите, заштитните краеви на ДНК на краевите на хромозомите кои се скратуваат со секоја клеточна делба. Како што теломерите се трошат, клетките ја губат својата способност да растат и да се делат, а клеточната смрт станува почеста.
Нарушената регенерација на невронските матични клетки долго време се поврзува со невролошкото стареење. Недоволната регенерација на невронските матични клетки го спречува создавањето на нови клетки потребни за поддршка на учењето и меморијата, објаснува хемискиот биолог Дерик Сек Тонг Онг од Универзитетот NUS, во објава на веб-страницата на универзитетот.
Иако истражувањата покажаа дека нарушената регенерација на нервните матични клетки може делумно да се обнови, нејзините основни механизми остануваат слабо разбрани, додава Онг.
Со анализа на човечки нервни матични клетки во лабораторија и во експерименти врз глувци, научници од Сингапур го изолираа протеинот DMTF1. Транскрипциските фактори ја регулираат генската активност, а се покажа дека DMTF1 е позастапен кај помладите и поздрави мозоци. Зголемувањето на неговите нивоа го стимулира растот и делбата на матичните клетки, покажа студијата.
Иако скратените теломери ги намалиле нивоата на DMTF1, вештачкото зголемување на неговите нивоа не ги продолжи теломерите, што укажува на алтернативен механизам. Протеинот активира два помошни гени, Arid2 и Ss18, кои ги движат генските мрежи одговорни за обновување на циклусот на формирање на неврони.
Нашите резултати сугерираат дека DMTF1 може да придонесе за пролиферацијата на нервните матични клетки во контекст на невролошкото стареење, објаснува невронаучникот Лианг Јаџинг од NUS.
Истражувањето во моментов се базира на лабораториски експерименти и животински модели. Бидејќи DMTF1 влијае на клеточната делба, прекумерната активација може да го зголеми и ризикот од развој на тумор.
Разбирањето на механизмите на регенерација на нервните матични клетки обезбедува посилна основа за проучување на когнитивниот пад поврзан со стареењето, заклучува Онг.
Подготвено од М.Д.
About Author
