16.02.2026 Скопје
Од есен, наставната програма „Вештачка интелигенција: од концепт до примена“ ќе се спроведува во сите паралелки на средните училишта низ цела Хрватска, при што Министерството за наука, образование и млади ја проширува програмата, која веќе вклучува вкупно 5.455 ученици во основни и средни училишта.
Според податоците од Министерството за образование, наставната програма за вештачка интелигенција моментално се спроведува во 147 основни и 93 средни училишта во Хрватска. Програмата моментално е организирана како воннаставна активност за ученици од основно училиште од 5-то до 8-мо одделение и како изборен предмет за ученици од 2-ро и 3-то одделение во средно училиште.
Наставната програма е развиена од работна група составена од наставници од различни области, педагози, експерти по компјутерски науки, претставници од стопанството и CARNET, во соработка со партнерите на проектот.
Моментално се ревидира врз основа на резултатите од акционото истражување на експерименталната имплементација во текот на учебната 2024/2025 година, во кое наставниците учествуваа во следење и давање препораки. Адаптациите вклучуваат цели, резултати од учењето, содржина и методи на настава.
Министерството потврди дека од учебната 2026/2027 година, планираното проширување на наставната програма за сите одделенија во средно училиште.
Во моментов, програмата најчесто ја спроведуваат професори по информатика, математика и стручни предмети, за кои се достапни дополнителни обуки и вебинари „Наставници за наставници“.
Хрватското здружение за вештачка интелигенција (CroAI) го поздравува воведувањето на овој предмет, оценувајќи го како важен чекор за образовниот систем. Здружението забележува дека „ВИ повеќе не е прашање на технолошки ентузијазам, туку станува составен дел од речиси секоја област – од медицината и правото до креативните индустрии и земјоделството“.
„Основното ниво на писменост за ВИ, во однос на тоа што е, а што не е ВИ, разбирањето како се користат податоците, како алгоритмите донесуваат одлуки и кои се етичките граници на технологијата, треба да стане дел од општата култура на модерното образование“, истакнува извршната директорка на CroAI, Лорена Бариќ.
Тој додава дека Хрватска има можност да развие компетенции во согласност со меѓународните упатства, како што е рамката на УНЕСКО за развој на знаењето за вештачката интелигенција.
Според неа, клучниот предизвик не е содржината на курсот, туку квалитетот на неговата имплементација, особено подготовката на наставниците. „Вештачката интелигенција не е само програмирање; таа вклучува разбирање на етиката, социјалните ефекти, логичкото размислување и креативните примени – акцентот е на интердисциплинарноста“, рече таа.
Тој особено ја нагласува важноста на инвестирањето во образованието на наставниците. „Еден добро обучен наставник може да влијае на десетици ученици годишно и да ја охрабри целата училишна заедница да направи чекор кон дигитална и вештачка писменост“, нагласи таа.
Тој, исто така, предупредува за прашањето на достапноста и дека сите ученици треба да имаат еднакви можности, без оглед на опремата на училиштето или местото на живеење.
„Неопходно е да се обезбеди наставната програма да остане флексибилна и релевантна бидејќи технологијата се менува побрзо отколку што плановите можат да се прилагодат“, додаде Бариќ.
Тој ги наведува развојот на критичкото и аналитичкото размислување, поттикнувањето на интердисциплинарноста и зајакнувањето на конкурентноста на младите луѓе на пазарот на трудот како главни предности од воведувањето на наставната програма. „Преку овој процес, учениците учат не само за технологијата, туку и за сопствената улога во општеството, што ја обликува таа технологија“, рече таа. Од друга страна, потенцијален недостаток се гледа во можната нееднаква имплементација меѓу училиштата.
Таа предупреди дека фрагментираниот пристап, со различни нивоа на поддршка и опрема меѓу училиштата, може да доведе до создавање „јаз во вештачката интелигенција“, што може да се избегне само со координирана акција на државата, образовните институции, приватниот сектор и здруженијата.
Подготвено од М.Д.
About Author
