28.01.2026 Скопје
Додека тензиите меѓу Соединетите Американски Држави и Иран продолжуваат да растат, американскиот претседател Доналд Трамп се соочува со сериозни стратешки дилеми за тоа дали и како да одговори на бруталното задушување на протестите во Иран и сè поострите закани од Техеран.
Вашингтон веќе распореди значајни воени капацитети на Блискиот Исток, вклучително и ударната група на носачот на авиони USS Abraham Lincoln, додека американската администрација разгледува повеќе можни сценарија – од ограничени воздушни напади, преку целни операции, до можна поморска блокада на Иран. Паралелно со тоа, Белата куќа се обидува да ги одржи отворени и дипломатските канали.
Еден од клучните предизвици за Трамп е фактот што протестите во Иран, по неколкунеделната крвава репресија, значително го изгубија интензитетот. Според аналитичарите, тоа ја отежнува логиката за поширока воена интервенција насочена кон поттикнување внатрешни немири.
Поради тоа, според медиумски извештаи, Трамп бара „фокусирана и значајна“ операција со јасна цел, но без испраќање копнени сили и без влегување во долготраен конфликт. Меѓу опциите што се разгледуваат е таргетирање на објекти на иранските паравоени сили Басиџ, како и лица обвинети за наредување убиства и насилно задушување на протестите.
Некои медиуми шпекулираат и за можни напади врз високи ирански функционери блиски до врховното раководство, но ваков потег носи сериозен ризик од брза и неконтролирана ескалација.
Една од опциите што се разгледуваат е и поморска блокада на Иран, со што би се оневозможил извозот на иранска нафта. Ваков пристап Трамп веќе применил за време на својот претходен мандат против режимот на Николас Мадуро во Венецуела, со цел економски да ја дестабилизира власта.
Според дел од аналитичарите, блокадата би можела дополнително да го засили економскиот притисок врз Техеран и повторно да ги разгорува внатрешните тензии, но истовремено носи ризик од судир на море и поширок регионален конфликт.
И покрај засиленото воено присуство, Трамп во јавните настапи нагласува дека се надева оти употребата на сила нема да биде неопходна. Тој изјави дека Иран покажал одреден интерес за преговори и дека САД се „отворени за контакти“ доколку Техеран покаже подготвеност за дијалог.
Одговорот на Иран, сепак, беше остар. Техеран предупреди дека секој американски напад ќе го смета за „масовна војна“, а иранските власти најавија вонредни мерки за зајакнување на внатрешната безбедност. Дополнително, Иран повторно се закани со можноста за прекин на протокот на нафта низ стратешки важниот Ормутски теснец.
Тензиите се одвиваат во сенка на масовното задушување на протестите во Иран, во кое, според извештаи, биле убиени илјадници луѓе. Ова дополнително ги влоши односите со Вашингтон и ја зголеми подготвеноста на американската администрација да разгледа построги мерки.
Критичарите предупредуваат дека ограничени воени напади без јасна политичка стратегија и меѓународна поддршка може да доведат до неконтролирана ескалација и поширока регионална криза.
Сѐ на сѐ, САД се наоѓаат на чувствителна пресвртница: од една страна стои желбата да се испрати силна порака до иранскиот режим за бруталната репресија, а од друга – обидот на Трамп да избегне отворена војна што би можела да го дестабилизира целиот Блиски Исток. Следните чекори ќе покажат дали Вашингтон ќе избере поморска блокада, ограничена воена акција или комбинација од притисок и дипломатија.
Подготвено од М.Д.
About Author
