12.01.2025 Скопје
Инфлацијата стана лицитација со бројки, секој ден имаме различни прогнози за тоа како ќе се движи стапката на инфлација во 2026 година. Премиерот Христијан Мицкоски очекува инфлацијата да биде околу 4 отсто годишно, а гувернерот Трајко Славески е поголем оптимист, смета дека инфлацијата ќе се движи по патека на надолно приспособување и очекува дека ќе се сведе на 2,5 отсто годинава. Според економските експерти, во 2026 година клучно прашање нема да биде само колкава ќе биде инфлацијата, туку дали ќе биде растот на платите и на пензиите над неа.
Гувернерот Славески смета дека ќе се намалува инфлацијата, а економскиот раст ќе се зголемува. Ваквите позитивни трендови во домашната економија ги базира на постепеното закрепнување на економиите на нашите најзначајни трговски партнери, како и на поголемите инфраструктурни инвестиции во земјава.
Тој посочи дека главни фактори за ваквите очекувања се поволните движења на светските цени, закотвените инфлациски очекувања и ограничените притисоци од домашната побарувачка.
Претходно премиерот Мицкоски предупреди со законски измени, за кои се очекува да резултираат со повисоки казни и со клуч на врата на синџирите супермаркети што манипулираат со цените и не го почитуваат Законот за нефер трговски практики.
Економските експерти, пак, појаснуваат дека „помала инфлација“ не значи дека ќе се вратат цените назад, туку дека ќе растат побавно.
Кај пензиите, бевме сведоци дека се напушти усогласувањето што требаше да стави ред и беше врзано за трошоците за живот и за растот на просечната плата (50:50 %). Ваквиот принцип обезбедуваше одредена заштита, но Владата се одлучи за линеарно, ад хок зголемување, кое не се базира на економски оправданите принципи, туку на политичката волја и на фискалните можности.
Поради тоа, економските експерти се согласуваат дека во 2026 година реалниот животен стандард ќе зависи од тоа ќе биде дали растот на платите и на пензиите над инфлацијата.
Според последниот извештај на Државниот завод за статистика (ДЗС), индексот на трошоците за живот во декември минатата година бележел годишно зголемување од 4,1 отсто во однос на тој месец претходната година. Истовремено, индексот на цените на мало е зголемен за 3,7 отсто.
Инфлацијата, мерена преку индексот на трошоците за живот, во декември лани била зголемена за 0,4 отсто во споредба со претходниот месец.
Според податоците од ДЗС, растот на трошоците за живот е резултат на повисоките цени во повеќе сектори, а најзначаен пораст во декември, во однос на претходниот месец, е забележан во групата транспорт, каде што има зголемување од 5,8 отсто. Покрај транспортот, значителен придонес кон инфлацијата има и зголемувањето во секторот рекреација и култура, кое е поголемо за 0,8 проценти. Имало зголемување на трошоците и во групата здравје, кое во декември било повисоко за 0,7, додека мебелот, покуќнината и одржувањето на домаќинствата бележеле зголемување за 0,5 проценти.
Иако помало, сепак, е регистрирано зголемување и во групите ресторани и хотели, потоа во групите домување, вода, електрика, гас и други горива, а зголемување од 0,1 отсто се бележи и кај алкохолните пијалаци и кај производите од тутун.
Подготвено од М.Д.
About Author
