14.01.2026 Скопје
Пред денешниот состанок во Вашингтон, данската премиерка Мете Фредериксен и премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, одржаа заедничка прес-конференција во Копенхаген, испраќајќи порака дека Кралството Данска нема да попушти пред притисокот на САД по прашањето за Гренланд.
Тензиите достигнаа врв откако стана јасно дека данската делегација ќе биде пречекана во Белата куќа во среда од потпретседателот Џ.Д. Венс и државниот секретар Марко Рубио. Средбата беше побарана откако американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја засили својата реторика за преземање на контролата врз овој стратешки важен арктички остров.
Премиерката Фредериксен беше директна во своето обраќање, осврнувајќи се на недипломатскиот тон што неодамна дојде од Вашингтон.
„Имаше многу навреди. Ние би сакале дијалог и соработка, не бараме конфликт. Но, нашата порака е јасна: Гренланд не е на продажба. Тоа го ставивме јасно до знаење уште од самиот почеток“, рече Фредериксен.
Според неа, клучно е да не се откажуваме од „демократските правила на игра“ што САД, како што се имплицира, се обидуваат да ги заобиколат со агресивна реторика. „Она што можеме да им го понудиме на Соединетите Држави е демократска соработка“.
Гренланд ги избира Европа и НАТО
Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, ги отстрани сите сомнежи за идниот статус на островот, нагласувајќи ја неговата цврста припадност кон европскиот и трансатлантскиот круг, но исклучиво како автономен дел од Данска.
„Едно нешто мора да разберат сите: Гренланд нема да биде во сопственост на Соединетите Држави, нема да биде управуван од Соединетите Држави и нема да биде дел од Соединетите Држави. Ние ја избираме Данска, ние го избираме НАТО, ние ја избираме ЕУ“, рече Нилсен.
Дури и кога провокативно беше прашан дали Гренланд ќе се согласи на „доволно добра понуда“, Нилсен остана непомирлив, уште еднаш повторувајќи ја фразата што стана мото на овој отпор: „Гренланд не е на продажба“.
Фредериксен, исто така, рече дека различни земји во Европа се наоѓаат на различни „страници“: со заканата од Русија на исток, територијаризмот на југ, а сега и северниот дел, со прашања за одржување на безбедноста на Арктикот и улогата на НАТО.
Фредериксен додава дека ситуацијата има влијание врз населението на Гренланд, предизвикувајќи непотребна неизвесност, „што само по себе е неприфатливо, бидејќи Гренланд никогаш не се обидел да биде во конфликт со никого“.
Таа, исто така, ја брани својата одлука лично да не се приклучи на разговорите, велејќи дека е договорено со САД да се одржат на ниво на министри за надворешни работи и тоа не се менува и покрај очигледната одлука на Џ.Д. Венс да се приклучи на состанокот.
Таа вели дека пораката останува иста: Гренланд не е на продажба и Данска ќе направи сè што е потребно за да ја обезбеди безбедноста во арктичкиот регион, соработувајќи со сојузниците на НАТО.
Во исто време, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, зборуваше на Форумот „Обнови ја Европа – Глобална Европа“ во Белгија, каде одби да каже дали е прифатливо членка на НАТО да се заканува на друг сојузник
Тој избира многу долг пат за да одговори на прашањето за Гренланд, потсетувајќи ја публиката дека Трамп веќе зборувал за потребата од зајакнување на заштитата на Арктикот за време на неговиот претходен мандат како претседател на САД.
„Како што знаете, имаме осум земји од Далечниот Север на Арктикот. Една е Русија, надвор од НАТО, а седум се во рамките на НАТО… Овие седум земји во основа се граничат со Арктикот, а претседателот Трамп во неговиот прв мандат, како што реков, беше тој што во основа нè предупреди за фактот дека се отвораат поморски патишта, дека Русија и Кина се поактивни и дека треба да направиме повеќе таму заедно“.
Потоа тој рече:
„Имавме многу добра дискусија во НАТО. Беше околу летото. Сега преземаме следни чекори за да се надоградиме на тоа. Бидејќи сите се согласуваме во НАТО, сите се согласуваме дека кога станува збор за заштита на Арктикот, мора да работиме заедно. И токму тоа го правиме.
Потоа, се разбира, никогаш не коментирам кога има дискусии меѓу сојузниците. Тоа не е моја работа да го коментирам. Но, можам да ве уверам дека постои целосна согласност дека кога станува збор за проценка на итноста на безбедносната ситуација…“
Кога повторно беше притиснат да одговори на вистинското прашање за Гренланд и конкретно за тоа како инвазијата на САД би ја подобрила ситуацијата, тој повторно се обиде да избега од темата зборувајќи поопшто за потребата од зајакнување на регионалната безбедност.
„Кога сега станува збор за следните чекори, сите се согласуваме дека мора да ги преземеме тие следни чекори и во моментов вредно работиме на тоа“.
Тој вели дека Данска ги зголемила своите инвестиции во одбраната „и сите овие капацитети што ви се потребни, не само за да ја одржите безбедноста на Данска, за да го одржите безбедноста на НАТО како целина, туку и за да се осигурате дека кога станува збор за арктичкиот регион, а за нив, се разбира, посебен приоритет кога станува збор за Гренланд, да останат што е можно побезбедни“.
На крајот, тој неволно вели дека очекува повеќе дискусии „во текот на наредните недели“ за тоа како да се засилат безбедносните иницијативи на НАТО на Далечниот Север и „како ќе го направиме следниот чекор“.
Подготвено од М.Д.
About Author
