22.01.2026 Скопје
Европската Унија заостанува во глобалната трка со САД и Кина, меѓу другото, бидејќи нејзиниот единствен пазар од 450 милиони луѓе во пракса функционира како 27 одделни административни единици. Сепак, ова наскоро треба да заврши преку таканаречениот „Режим 28“, нова правна рамка позната и како EU Inc., за која интензивно се дискутира овие денови во Стразбур и Давос.
Зборувајќи на Светскиот економски форум, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, јасно истакна дека сегашниот систем делува како „рачна сопирачка“ за профитот и растот на ЕУ и дека е потребен нов пристап за да им се олесни на компаниите да работат во сите земји-членки.
Нашите претприемачи, иновативни компании, ќе можат да регистрираат компанија во која било земја-членка во рок од 48 часа – целосно онлајн.
Тие ќе уживаат во истиот режим на капитал низ целата ЕУ. На крајот на краиштата, ни е потребен систем во кој компаниите можат да работат и да собираат финансирање без проблеми низ цела Европа, исто толку лесно како и на уникатни пазари како што се САД или Кина. Ако го направиме ова правилно и ако сме доволно брзи, тоа не само што ќе им помогне на компаниите од ЕУ да растат, туку ќе привлече и инвестиции од целиот свет – рече фон дер Лајен.
Во исто време, на околу четиристотини километри оддалеченост, на пленарната седница на Европскиот парламент во Стразбур, пратениците усвоија низа препораки, односно извештајот за EU Inc., како прв чекор во создавањето правна рамка за поддршка на компаниите во ЕУ, чие финализирање се очекува во наредните месеци.
Таквата нова правна форма, работно име S.EU, би била наменета исклучиво за приватни друштва со ограничена одговорност (еквивалентно на нашето д.о.о..) кои не се котирани на берзата, со седиште во која било од 27-те земји-членки. Минималниот основачки капитал би бил само едно евро.
Крајната цел е ваквите деловни субјекти да работат на комерцијализација на истражувањата и да поттикнат меѓусебна соработка меѓу малите и средни претпријатија, стартапите, иновативните компании и истражувачките институции во ЕУ.
Пратениците очекуваат готовиот закон да биде на маса до крајот на март 2026 година, што е исклучително брзо според стандардите на ЕУ. Тие исто така велат дека новиот систем не смее да биде само мртва буква на хартија, туку дека ЕУ мора да обезбеди сериозни средства за дигитална инфраструктура и поддршка за стартапите за да може системот да заживее.
Известувачот Рене Репаси (С&Д, Германија) рече дека денешното гласање покажува дека „Европа може и мора да го поправи она што долго време ги спречуваше иноваторите во однос на глобалните конкуренти“.
Од друга страна, Маријана Шаролиќ Робиќ, адвокат и потпретседател на здружението CRO Startup (член на мрежата на ЕУ за стартапи и Сојузници за стартапи), смета дека ова е „тектонски чекор“, но предупредува за форматот на идниот закон.
Прашањето е дали ќе биде директива или регулатива. Ако има директива, тоа ќе биде хаос, бидејќи секоја земја остава простор за свои толкувања и имплементација во националното законодавство. Ако има регулатива, шансите за хаос се значително помали – истакнува Шаролиќ Робиќ.
Имено, патот до целосна имплементација е сè уште долг, бидејќи текстот прво мора да помине низ сите комисии на Парламентот, кои ќе го одредат неговиот конечен формат (директива или регулатива), по што ќе следи конечно гласање.
Шаролиќ Робиќ нагласува дека стартап заедницата силно го поддржува усвојувањето на регулативата, бидејќи таков формат би обезбедил поедноставна и побрза примена, што е клучно во светот на технологијата и иновациите, каде што работите се одвиваат и се менуваат со голема брзина. Тој е особено позитивен во врска со фактот дека, за прв пат, предизвиците се дискутираат директно со стартапите, што значи дека целата иницијатива е започната „одоздола“, директно од терен.
EU Inc. е најдобрата одлука што може да се донесе, бидејќи немаме алтернативи – смета таа.
Сепак, заклучува дека вратата е само отворена: волјата за промена постои, но прашањето е како и колку брзо ќе се имплементира EU Inc., а со тоа и колку ќе се поедностави работењето на компаниите низ ЕУ.
Подготвено од М.Д.
About Author
