13.01.2026 Скопје
Европа влегува во период на длабока стратешка неизвесност, во кој ерозијата на воспоставените норми, слабото лидерство и растечкиот надворешен притисок го доведуваат во прашање самиот нејзин опстанок, предупредува Муџтаба Рахман, раководител на европскиот оддел во Евроазија Груп.
Според авторот, 2026 година ја затекнува Европа „под опсада“ – и одвнатре и однадвор. Крајнодесничарските партии сè повеќе отворено се стремат кон моќ во западните престолнини, актуелните влади се слаби и непопуларни, а меѓународната средина станува сè понепријателска.
Руските напади во Украина се интензивираат, Кина ја поткопува индустриската база на ЕУ, а САД сè повеќе дејствуваат еднострано, вклучително и со заканување на сојузниците од НАТО и поткопување на европските правила во корист на „договори наместо соработка“.
Рахман нагласува дека најголемата закана за Европа во 2026 година ќе бидат трансатлантските односи. Најдобар сценарио е продолжување на прагматичната, ад хок дипломатија што се гледа во текот на изминатата година. Но, сите нови тензии – вклучително и околу Гренланд – би можеле да ја нарушат оваа деликатна рамнотежа. Авторот не очекува никакви отстапки од Москва – ниту за прекин на огнот, ниту за прифаќање на заедничкиот план на САД, ЕУ и Украина. Според него, Владимир Путин смета на исцрпување на Украина за да го принуди претседателот Володимир Зеленски да капитулира. Сепак, Рахман изразува спротивна проценка:
Со европска поддршка, Зеленски ќе продолжи да се спротивставува на притисокот од САД, да ги отфрла територијалните отстапки и да ги интензивира нападите врз руското производство и извоз на енергија. Ова значи ескалација на руските воздушни напади врз украинските градови и инфраструктура, но и одржување на воениот и економскиот статус кво – според авторот, најдоброто можно сценарио.
Ситуацијата е особено загрижувачка во таканаречената „Евротројка“ – Германија, Франција и Обединетото Кралство – кои влегуваат во 2026 година со слаби, несигурни влади, под притисок на популистите и американската администрација која, според зборовите на Рахман, „е решена да ги собори“.
Велика Британија се соочува со сериозни загуби на дополнителните избори во мај, а премиерот Кир Стармер би можел да стане жртва на внатрепартиски бунт. Франција влегува во втората година по ред без усвоен буџет, при што земјата останува во состојба на хронична политичка криза до изборите во 2027 година. Германија, и покрај делумното економско закрепнување, останува во системска криза, а владата на канцеларот Фридрих Мерц е парализирана од внатрешни поделби и притисок од Алтернативата за Германија (AfD).
Претстојните избори во Унгарија се идентификувани како клучен индикатор за силата на транснационалното популистичко движење. Виктор Орбан се соочува со реален ризик од губење на власта за прв пат по 15 години, додека неговиот главен ривал, Петер Маѓар, ги комбинира конзервативните ставови со недостаток на корупција.
Рахман заклучува дека ерата на Pax Americana во Европа е завршена. Слободата, стабилноста и просперитетот на континентот повторно се покажуваат кревки, а местото на Европа во новиот светски поредок ќе зависи од нејзиниот одговор на хибридната агресија на Русија, нејзината улога во исходот од војната во Украина, нејзината способност да ја зголеми својата конкурентност и ограничувањето на растечкото влијание на крајната десница.
„Токму ова ќе го одреди опстанокот на Европа“, заклучува аналитичарот.
Подготвено од М.Д.
About Author
