02.12.2025 Скопје
Европската вселенска агенција (ЕСА) обезбеди рекорден буџет од 22,1 милијарди евра за финансирање на своите програми во следните три години и најави понатамошни чекори кон европска независност во вселената. Исто така, планира да го испрати првиот европски астронаут на Месечината како дел од програмата „Артемис“ на НАСА.
На состанокот на министерскиот совет во Бремен, ЕСА објави дека земјите-членки, 23 од нив, доделиле речиси целиот побаран износ од 22,2 милијарди евра, што е за околу пет милијарди евра повеќе отколку во 2022 година.
„Вакво нешто никогаш порано не се случило, износот на собрани средства зборува многу – тоа е знак на доверба во Агенцијата“, рече генералниот директор Јозеф Ашбахер.
Централна тема на состанокот беше европската програма за отпорност од вселената вредна 1,35 милијарди евра, која вклучува набљудување на Земјата, навигација и телекомуникации, со цивилни и воени примени. Ашбахер нагласи дека заедничкото користење на сателитските капацитети е клучно за европската безбедност, особено во ситуација кога САД и Кина брзо градат големи сателитски констелации.
Германија е најголемиот поединечен финансиер на ESA со повеќе од пет милијарди евра, по што следува Франција со 3,7 милијарди евра.
Ракети, лансирања и нови натпревари
По руската инвазија на Украина, Европа остана без можност за користење на руски ракети, па затоа зајакнувањето на сопствените капацитети станува приоритет. Новата ракета „Аријана 6“ беше лансирана минатата година, но не е за повеќекратна употреба, за разлика од „Фалкон 9“ на „Спејс Екс“.
ЕСА планира да го аутсорсира развојот на првата европска ракета за повеќекратна употреба на приватни компании. Европскиот предизвик за лансирање во Бремен доби повеќе од 900 милиони евра, двојно повеќе од побараниот износ.
Иако НАСА претрпе намалувања на буџетот под водство на претседателот Доналд Трамп, ЕСА потврди дека американската агенција ќе продолжи да учествува во европската мисија „Розалинд Франклин“, која е закажана да биде лансирана на Марс во 2028 година.
Амбициозни научни мисии
ЕСА разгледува неколку големи проекти, вклучувајќи:
Првата вселенска ласерска опсерваторија за проучување на гравитациски бранови
Рентгенскиот телескоп NewAthens ќе истражува супермасивни црни дупки
мисија до сатурновата месечина Енцелад, каде што може да има подземен океан
-заедничката јапонско-европска мисија Рамзес за проучување на астероидот Апофис во 2029 година.
Првиот европски астронаут на Месечината ќе биде Германец
Ашбахер потврди дека првиот европски астронаут во програмата „Артемис“ на НАСА ќе биде од Германија, а дека подоцнежните мисии ќе вклучуваат астронаути од Франција и Италија.
Првиот лет на „Артемис“ со европски екипаж – но без слетување на Месечината – е планиран за првата половина од следната година.
Францускиот астронаут Томас Песке, еден од најспомнуваните кандидати, рече дека оваа одлука е „позитивна“ бидејќи потврдува дека Европа има свое место во програмата за враќање на луѓето на Месечината.
Подготвено од М.Д.
About Author
