24.11.2025 Скопје
Самитот на лидерите на Г20 во Јужна Африка усвои декларација за климатската криза и другите глобални предизвици откако беше изготвена без учество на САД, потег што функционер на Белата куќа го нарече „срамен“.
Декларацијата, која користи јазик на кој се спротивставува Вашингтон, „не може да се преговара повторно“, изјави портпаролот на претседателот на Јужна Африка, Сирил Рамафоса, за новинарите, одразувајќи ги тензиите меѓу Преторија и администрацијата на Трамп околу настанот.
„Работевме на ова усвојување цела година, а изминатата недела беше многу интензивна“, рече портпаролот.
Рамафоса, кој е домаќин на овогодинешниот собир на лидерите на Г20 во Јоханесбург, претходно изјави дека има „големо мнозинство“ за усвојување на декларацијата.
Извори запознаени со процесот велат дека лидерите на Г20 – организација што ги обединува најголемите економии во светот – ја составија декларацијата во петокот без учество на САД.
Декларацијата користи јазик на кој администрацијата на Трамп долго време се спротивставува: таа ја нагласува сериозноста на климатските промени и потребата од посилна адаптација, ги фали амбициозните цели за зголемување на обновливите извори на енергија и го истакнува тешкиот товар на отплата на долгот за сиромашните земји.
Споменувањето на климатските промени се смета за порака до американскиот претседател Доналд Трамп, кој го доведува во прашање научниот консензус дека глобалното затоплување е предизвикано од човековата активност.
Американските претставници претходно јасно ставија до знаење дека ќе се спротивстават на какво било споменување на климатските промени во декларацијата.
Г20 само индиректно ја осуди војната на Русија во Украина од 2022 година во својата завршна декларација во Јоханесбург.
Според домаќинот Јужна Африка, декларацијата усвоена на првата работна сесија на самитот на Г20 во Јоханесбург не ги споменува директно Русија или нејзиниот претседател Владимир Путин.
Сепак, првата страница од финалниот документ од 30 страници, кој беше усвоен невообичаено рано со оглед на тоа што самитот трае до недела, содржи јасни референци за активностите на Русија во Украина.
Г20 потврди дека, во согласност со Повелбата на ОН, сите држави мора да се воздржат од закана или употреба на сила за територијално стекнување спротивно на територијалниот интегритет, суверенитетот или политичката независност на која било држава.
Бојкот на самитот и предавање на претседателството
Пред состанокот, беше неизвесно дали воопшто ќе има заедничка завршна декларација или само изјава од страна на домаќинот, поради бојкотот на самитот од страна на американскиот претседател Доналд Трамп.
Трамп не е на самитот затоа што ја обвинува јужноафриканската влада за жестока репресија врз белите земјоделци. Јужна Африка ги отфрла обвинувањата како неосновани.
Покрај Трамп, лидерите на Русија и Кина, Владимир Путин и Си Џинпинг, меѓу другите, исто така го откажаа своето присуство на првиот самит на Г20 на африканскиот континент.
САД ќе го преземат претседателството со Г20 во 2026 година, а Рамафоса рече дека ќе мора да го предаде ротирачкото претседателство на „празен стол“.
Јужноафриканското претседателство во саботата повторно ја отфрли понудата на САД да испрати вршител на должноста амбасадор на САД за формално предавање на претседателството.
Подготвено од М.Д.
About Author
