28.11.2025 Скопје
Шефицата на антимонополската комисија на Европа, Тереза Рибера, упати жесток напад врз администрацијата на Доналд Трамп, обвинувајќи го Вашингтон дека користи „уцена“ за да ја принуди ЕУ да ги разводни нејзините технолошки правила.
Министерот за трговија, Хауард Лутник, изјави во понеделник во Брисел дека САД би можеле да го модифицираат својот пристап кон тарифите за челик и алуминиум ако ЕУ ги преиспита своите дигитални правила. Европските претставници ги протолкуваа неговите забелешки како насочени кон водечките технолошки регулативи на ЕУ, вклучително и Законот за дигитални пазари (DMA).
„Тоа е уцена“, изјави шпанскиот комесар во интервју во среда. „[Ова] е нивната намера, но не значи дека прифаќаме таков вид уцена.“
Рибера – која како извршен потпретседател на Комисијата е втора по претседателката Урсула фон дер Лајен – рече дека дигиталниот правилник на ЕУ не треба да има никаква врска со трговските преговори. Тимот на Доналд Трамп се обидува да го преиспита рамковниот трговски договор што го склучи со фон дер Лајен во неговото голф-одморалиште во Шкотска во јули.
Интервенцијата доаѓа во чувствителен момент во тековните трговски разговори. Вашингтон го смета DMA за дискриминаторски бидејќи големите технолошки платформи што ги регулира – како Microsoft, Google или Amazon – се речиси сите американски. Исто така, се спротивставува на Законот за дигитални услуги, кој има за цел да го ограничи нелегалниот говор на интернет, сметајќи го за дизајниран да ги ограничи социјалните мрежи како X на Елон Маск. Рибера рече дека правилата се прашање на суверенитет и не треба да се ставаат во рамките на трговските преговори.
„Ги почитуваме правилата, какви и да се што ги имаат за нивниот пазар: дигитален пазар, здравствен сектор, челик, што и да е… автомобили, стандарди“, рече таа, осврнувајќи се на САД. „Тоа е нивен проблем. Тоа е нивна регулатива и нивен суверенитет. Така е и овде.“
Рибера, заедно со шефицата за технологија на ЕУ, Хена Виркунен, го надгледува DMA, која го регулира однесувањето на големите дигитални платформи и се стреми да одржи фер конкуренција. Таа силно се осврна на коментарите што Лутник ги даде откако се сретна со претставници и министри на ЕУ во понеделник, велејќи дека „европскиот дигитален правилник не е предмет на преговори“.
На прашањето зошто дала толку силна изјава, Рибера одговори дека забелешките на Лутник се „директен напад врз DMA“. Таа додаде: „Моја одговорност е да бранам добро функционален дигитален пазар во Европа“.
И покрај бескомпромисниот одговор од Рибера, солидарноста околу DMA почнува да покажува суптилни пукнатини меѓу земјите од ЕУ.Лутник изјави по состанокот во понеделник дека некои министри за трговија на ЕУ не биле толку отпорни како Комисијата на идејата за преиспитување на дигиталните правила на блокот. „Гледам многу министри… некои се поотворени од другите“, изјави тој, велејќи дека ако Европа сака инвестиции од САД, треба да го промени својот регулаторен модел.
Се чини дека барем еден европски учесник се согласил. Германката Катерина Рајхе, зборувајќи на маргините од состанокот, им рече на новинарите дека е за понатамошно олабавување на дигиталните правила на ЕУ.
„Германија јасно стави до знаење дека сакаме можности да играме улога во дигиталниот свет“, рече Рајхе, конкретно повикувајќи се на Законот за дигитални пазари и Законот за дигитални услуги.
Лобирањето на Вашингтон за ослабување на дигиталниот правилник на ЕУ доаѓа во услови на поширок глобален притисок од страна на САД за ослабување на дигиталните закони во странски јурисдикции. Овој месец, Јужна Кореја попушти пред лобистичките напори на администрацијата на Трамп и се повлече од својот предложен режим на дигитална конкуренција.
Трговскиот претставник на САД го подготвува својот извештај за 2026 година и започнува уште една рунда консултации во наредните недели. Во меѓувреме, Комисијата напредува со проценка на правилата во рамките на нејзината „Проверка за дигитална фер кондиција“ и тековниот преглед на DMA.
Подготвено од М.Д.
About Author
