30.10.2025 Скопје
Дилемата во Европскиот парламент (ЕП) на ЕУ е колосална: избор помеѓу досегашните соработници во ЕП, од една страна, и поривот и изблик на суверенизмот и традиционализмот, од друга страна, е состојба на колебање што ги доведува во прашање партиските сојузништва во Европскиот парламент (ЕП).
Кој било направен избор (кој треба да следува наскоро од страна на самите партии во ЕП) сигурно ќе влијае врз идната распределба на силите во клучната институција на законодавната власт на Европската Унија – Европскиот парламент.
Имено, подемот на суверенистите е забележлив, а центристичките партии се борат да го задржат својот статус. Во истиот контекст, паневропските групи во Европскиот парламент се соочуваат со слични предизвици. Пример за тоа е неодамнешниот неуспех за носење значаен закон насочен кон намалување на бирократијата во ЕУ, кој покажа колку малку простор за маневрирање има центарот.
Пример бр. 1: Европската народна партија пред крстопат
Станува збор за дилемата со која се соочува Европската народна партија (ЕПП), која има две недели да одлучи за стратегијата што ќе ги дефинира нејзините следни четири години во Европскиот парламент: да го ублажи/потисне својот изворен и надоаѓачки суверенистички порив (и да се држи до традиционалните мејнстрим-сојузници) или, пак, да влезе во потесна соработка со тврдите суверенисти, заради остварување на својот реален и изворен суверенистички порив.
По неуспешниот обид на ЕПП минатата недела да донесе закон со кој се намалуваат обврските за зелено известување за компаниите, бидејќи одредени пратеници од централно-левичарската партија се побунија против нивната партиска линија, десничарската група Патриоти за Европа ја повика ЕНП да ги напушти своите традиционални сојузници од централно-левичарските социјалисти и демократи (СиД), либералната група Обнови ја Европа и зелените. Патриотите сакаат ЕПП да склучи договор со нив, со цел да го усвои законот кога пратениците повторно ќе гласаат на 12 ноември.
Лидерите на ЕУ вршат притисок врз Европскиот парламент да го продолжи досието во текот на следниот месец, за да може Брисел да докаже дека е способен да ја намали бирократијата за бизнисите и да ја зајакне својата ослабена економија.
Дебатата за законот ја принудува ЕПП да одлучува дали да го почитува непишаното правило, кое диктира дека групите во центарот не соработуваат со крајната десница – или да ја прогласи центристичката коалиција за неуспешна и да се придружи на другата страна од олтарот. Тоа би можело да предизвика сеизмички потрес врз начинот на кој се води политиката во Брисел.
Потпирањето на крајната десница за да помине законот „би покажало стратешка насока за ЕПП“, изјави Андреас Раше, професор по бизнис во општеството на Копенхашката бизнис-школа, додавајќи дека ова би поставило опасен преседан за законодавната работа во иднина.
Трка за легитимитет
Политичките групи во парламентот се крајно поделени околу тоа како да се спроведе новата агенда за поедноставување на бирократијата во Брисел. Додека групите десно од центарот повикуваат на големо укинување на правилата на ЕУ, особено на законите за животна средина, кои ги сметаат за виновни за стагнацијата на растот, оние од леволибералните се борат да ги зачуваат актуелните прописи.
Европската комисија (ЕК) го предложи својот закон за поедноставување на омнибусот бидејќи сака да ги намали обврските за известување за компаниите според правилата на блокот за откривање корпоративна одржливост и транспарентност на синџирот на снабдување, како основни делови од Европскиот зелен договор.
Ова е првиот од серијата предлози насочени кон намалување на бирократијата за зголемување на европската конкурентност во вториот мандат на претседателката на комисијата, Урсула фон дер Лајен.
Флерт на ЕНП со десничарските групи
Неколку недели пред неуспешното гласање во Стразбур, ЕПП направи отклон кон десноориентираните групи во Европскиот парламент. Тие преговараа со Патриотите, тврдосуверенистички ориентираната Европа на суверени нации (ЕСН) и десните групи на Европските конзервативци и реформисти (ЕЦР) за да ги убедат да го поддржат законодавството, за потоа да го искористат тој договор за да ги убедат либералите и социјалистите да ги ублажат нивните барања и да се согласат на значителни ублажувања на законите. Иако вторите групи се согласија, некои од социјалистите одбија да гласаат во корист на предлогот што предизвика предлогот да биде отфрлен.
Иако центристичката коалиција не успеа да го усвои законот, либералите и социјалдемократите се надеваат дека ЕПП ќе остане верна на центарот со тоа што ќе направи доволно отстапки за да ги убеди социјалистичките пратеници да гласаат „за“. Но тоа не е насоката во која традиционално суверенистички ориентираните групи се надеваат дека ќе се одвиваат работите.
Иако десниот блок можеби ќе постигне договор во европарламентот, се смета дека текстот би можел да биде променет по преговорите.
Подготвено од М.Д.
About Author
