09.10.2025 Скопје
Нилсен, којшто првпат како гренландски лидер се обрати во Европскиот парламент, ја истакна целосната подготвеност на Гренланд да ги унапреди односите со ЕУ во сите области — од искористување на рудното богатство и енергетиката, до образованието и развојот на телекомуникациската мрежа.
„Светот се менува, и тоа брзо. 2025 беше драматична година за Гренланд“, рече гренландскиот челник во обраќањето до пратениците, додавајќи дека Гренланд „има потреба од соработка и партнерство со земји кои размислуваат како нас и ги споделуваат нашите вредности“.
Гренланд, автономен остров во состав на Данска, се најде во центарот на геополитичките тензии меѓу ЕУ и САД откако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека не би исклучил можност за американска анексија на овој стратешки важен остров.
Нилсен минатата недела, на самитот на европските лидери во Копенхаген, порача дека Гренланд сака да се приближи кон ЕУ, а во Европскиот парламент ја повтори подготвеноста за приближување и зајакнување на соработката.
ЕУ, рече Нилсен, е долгогодишен „сигурен партнер“ од „големо значење“ за Гренланд. Сепак, предупреди дека „потребно е побрзо дејствување со оглед на актуелната светска и безбедносна ситуација и зелената транзиција“.
„Гренландските критични минерали имаат потенцијал да ги променат глобалните и безбедносните рамнотежи“, рече Нилсен, додавајќи дека земјата е подготвена да ја засили соработката со ЕУ во оваа област.
Тој посочи дека Гренланд има потенцијал да стане клучен партнер на ЕУ и во производството на обновлива енергија, нагласувајќи дека островот е „идеална локација“ за проекти во секторот на хидроенергијата. Исто така, повика Унијата и европските компании да се вклучат како доверливи партнери во унапредувањето на дигиталната поврзаност на островот.
Нилсен ја истакна и важноста на рибарската индустрија и договорите за рибарство за економијата на Гренланд, барајќи од Европската комисија и ЕУ да ја разгледаат и ублажат постојната забрана за продажба на производи од тюлени. Ловот на тюлени, рече тој, традиционално има клучно значење за домородното население на островот.
Премиерот изрази задоволство од средствата предвидени во нацрт-буџетот на ЕУ за повеќегодишна финансиска рамка наменета за соработка и инвестиции во прекуморските територии, оценувајќи дека планираните 530 милиони евра за Гренланд се „ветувачки“ за развојот на заедничките проекти.
„Гренланд ѝ е потребен на Европската унија, а Европската унија ѝ е потребна на Гренланд“, заклучи Нилсен, добивајќи силен аплауз од европратениците.
Прашањето за Гренланд се најде во центарот на трансатлантските односи во првата половина на оваа година, откако на почетокот од својот мандат американскиот претседател Доналд Трамп изрази амбиција да го приклучи островот кон САД.
Хрватската европратеничка Жељана Зовко (ХДЗ/ЕПП), членка на Делегацијата на Европскиот парламент за односи со САД, оцени дека Трамп настапувал во интерес на својата земја, порачајќи „дека Америка нема да дозволи некој да ѝ приоѓа од страна и да претставува безбедносна закана“, имајќи ги предвид зголемените интереси на Русија и Кина за тој регион.
Зовко смета дека лично „помирливо“ гледа на Трамповиот настап, којшто предизвика остри реакции и во самиот Европски парламент.
„Мислам дека Америка не сака Гренланд да остане отворен кон Русија и кон Кина, која веќе има значително влијание таму. Не гледам причина тие да бидат непријателски настроени кон Европа. Во моментов САД спроведуваат стратегија за определување партнери кои ќе стојат на нивна страна во одредени стратешки цели, како што е прашањето со Кина“, рече таа во изјава.
„Тука се и прашањата за рудното и минералното богатство што се отвораат на Арктикот. Тоа се клучни теми кои во ова турбулентно време мораме заеднички да ги определиме како сојузници. Не гледам некакви дилеми околу тоа дали Данска или северноевропските земји сакаат и понатаму присуство на САД на Гренланд, особено во услови на агресивна Русија“, оцени Зовко, нагласувајќи дека „Американците се гаранција за безбедност на островот“.
„Не мислам дека САД би извршиле агресија врз некого. Можеби, ако Гренланд беше во рацете на некој со непријателски намери кон Америка, но Европа сигурно не е тоа“, рече Зовко.
Според неа, Трамп со своето излагање „ја шокира и ја освести Европа и Данска“ за важноста на овој остров, кој долго време бил запоставен, додека домородното население „поминувало вистинска голгота“.
„Бев на Гренланд пред четири години со надворешнополитичкиот комитет на Европскиот парламент, во време кога тогашната влада сакаше да распише референдум за независност. Тогаш видовме колку е потценета проблематиката на целиот остров. Веќе долго време односите меѓу Гренланд и Данска се проблематични поради историјата што домородното население ја има зад себе“, додаде таа.
Подготвено од М.Д.
About Author
