31.10.2025 Скопје
Европската Унија (ЕУ) е во преговори со првите главни инвеститори за фонд што ќе ги поддржува компаниите на континентот што работат на квантна информатика, вештачка интелигенција и други стратешки технологии.
Данскиот државен фонд ЕИФО (EIFO), шпанскиот „Критериа кајша“ (Criteria Caixa SA) и фондацијата „Ново Нордиск“ (Novo Nordisk) се во преговори за инвестирање во фондот „Скејлап Јуроп“ (Scaleup Europe), велат лица запознаени со ова прашање.
Фондот има почетна цел од пет милијарди евра, а добил обврски за три милијарди евра, велат изворите. Дополнителна една милијарда евра е наменета од акцелераторот на ЕУ, Европскиот совет за иновации.
Европската комисија, извршниот орган на ЕУ, се надева дека на крајот ќе собере 25 милијарди евра, изјави портпаролот.
Комисијата денеска ќе одржи состанок со потенцијалните поддржувачи, соопштија изворите.
Кредитното тело на ЕУ, Европската инвестициска банка (ЕИБ), ќе присуствува на денешниот состанок и сè уште проценува дали ќе инвестира, изјави портпаролот на банката.
Јавно-приватниот фонд ќе се фокусира на инвестициски рунди од над 100 милиони евра, според интерен документ на комисијата.
Европа се бори да спречи некои од нејзините најперспективни компании за длабока технологија да произведуваат и да им продаваат на странски купувачи или да се преселат во САД. „Адвансд микродивајзис“ (Advanced Micro Devices Inc.) минатата година се согласи да ја купи финската лабораторија за вештачка интелигенција „Сило еј-ај“ (Silo AI) за 665 милиони долари, а „Епл“ (Apple Inc.) во 2023 година ја купи француската компанија за вештачка интелигенција „Датакалап“ (Datakalab).
Блокот исто така сака да ја зајакне својата автономија во трговската и индустриската политика како бедем против тековните трговски тензии меѓу САД и Кина.
Примателите на средствата ќе бидат обврзани да ги одржуваат своите седишта и основни операции во Европа, а фондот ќе се фокусира на „стратешки и овозможувачки технологии“, вклучувајќи роботика, напредни материјали, чиста енергија и биотехнологија, се наведува во документот. Комисијата планира до јануари 2026 година да назначи надворешен менаџер на фондови.
Основачите долго време се жалат на недостиг од финансирање за ширење на компаниите од овие сектори во Европа, што значи дека тие се борат да соберат капитал во критична точка од нивниот раст. Во таа фаза изборот често е компанијата да се продаде, да се пресели во САД или да пропадне.
Можеби ќе биде потребен поголем фонд на пари за да се реши тој проблем, рече Андреас Шварценбрунер, генерален партнер во фирмата за ризичен капитал „Спидинвест“ (Speedinvest GmbH).
„Фондот е добар прв чекор, но да бидеме искрени за обемот“, рече тој. „Иако обврската од три милијарди евра е позитивен сигнал, дури и износ од пет милијарди евра се чини малку во споредба со тоа што се случува глобално.“
„Ако вештачката интелигенција, квантната информатика и другите клучни технологии ја дефинираат идната конкурентност на Европа, треба да потрошиме многу повеќе, а ЕУ треба да биде многу поголемо сидро“, рече тој.
Подготвено од М.Д.
About Author
