29.08.2025 Скопје
На денот кога Централната изборна комисија на Босна и Херцеговина ги објави предвремените претседателски избори во Република Српска (РС) од редовите на српскиот народ, не е познато кои партии ќе учествуваат и кои ќе се нивните кандидати.
Познато е дека опозицијата се обидува да има еден кандидат кој, како што стојат работите во моментов, ќе го предложи најсилната меѓу нив – Српската демократска партија.
Тоа ќе биде објавено на 7 септември на Главниот одбор.
Од друга страна, најголемата партија во БиХ, Сојузот на независни социјалдемократи Милорад Додик, најавува бојкот на изборите.
Коалициските партнери на Додик велат дека ќе ги следат одлуките на ентитетските институции, вклучително и Народното собрание на Република Српска, кое одлучи да распише референдум со нивните гласови.
Централната изборна комисија (ЦИК) на Босна и Херцеговина ги објави изборите за 23 ноември откако Милорад Додик, претседател на владејачката Алијанса на независни социјалдемократи, беше осуден од Судот на Босна и Херцеговина и му беше одземен мандатот како претседател на РС.
Владејачките партии се фокусираа на референдумот
„Предвремените избори за претседател на РС не се вистинска аспирација или барање на Република Српска. Никој не бара избори“, рече Додик, цитиран од Радиотелевизија на Република Српска.
Ставот на поранешниот претседател на Република Српска е поддржан од неговите коалициски партнери од Обединета Српска (САД) и ДЕМОС, па затоа претседателот на Обединета Српска, Ненад Стевандиќ вели дека ќе заземе официјален став „откако ќе одржиме разговор меѓу институциите на Република Српска“, што укажува дека фокусот на владејачката коалиција е сè уште на оспорување на одлуката на Судот.
„Дотогаш, ги имаме заклучоците на Народното собрание на Република Српска. Нашите дејствија ќе ги извлечеме од референдумот што го закажавме за 25 октомври“, изјави Стевандиќ, кој е и претседател на парламентот на ентитетот.
Недељко Чубриловиќ, претседателот на ДЕМОС, не кажа експлицитно дека ќе ги бојкотира предвремените избори, велејќи дека оваа партија „ги следи одлуките на институциите и официјалните тела на РС“.ж
Главните опозициски партии во Република Српска тврдат дека сакаат да одат заедно со еден кандидат, кој треба да го даде Српската демократска партија, која меѓу нив има најмногу претставници во собранието на ентитетот.
Милан Миличевиќ поднесе оставка од функцијата претседател, а пред него речиси целото раководство на партијата, откако тројцата претходни раководители на партијата – Мирко Шаровиќ, Вукота Говедарица и Младен Босиќ – ширеа незадоволство од раководството на Миличевиќ во партиските ходници.
Јелена Тривиќ, претседателка на опозицискиот Народен фронт, која загуби од Додик на претседателската трка во 2022 година со околу 30000 гласачи, смета дека е клучно да се учествува на изборите „без оглед на фактот дека пресудата за Додик е политичка и дека не го поддржуваме интервенционизмот на Меѓународната заедница“.
Небојша Вукановиќ, претседател на опозициската Листа за правда и ред, исто така смета дека СДС треба да предложи заеднички кандидат што опозицијата би го поддржала.
Ирена Хаџиабдиќ, претседателка на Централната изборна комисија на Босна и Херцеговина, на прес-конференција на 28 август, по објавувањето на предвремените избори, изјави дека не очекува никакви тешкотии во организацијата на изборите во РС и дека изборните одбори ќе бидат исти како и за локалните избори во 2024 година.
ЦИК на Босна и Херцеговина донесе одлука за распишување предвремени избори за претседател на РС од редовите на српскиот народ, бидејќи мандатите на двајцата потпретседатели (еден Бошњак и еден Хрват) не беа одземени.
Според податоците од ЦИК на Босна и Херцеговина од крајот на август 2025 година, околу 1,26 милиони гласачи имаат право на глас на предвремените избори, слично на претходните избори во 2022 година кога гласаа околу 676000 луѓе.
Мисијата на Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ) во Босна и Херцеговина ја поддржа одлуката на Централната изборна комисија на Босна и Херцеговина да распише предвремени претседателски избори во РС.
Претседателот на РС има значајни уставни и законски овластувања, вклучувајќи го и правото да го номинира премиерот, да свикува седници на Владата и да номинира членови на Уставниот суд, како и да го разрешува премиерот без гласање во Ентитетското собрание.
Република Српска има и двајца потпретседатели кои мора да бидат од различни националности, но тие немаат вистинска извршна власт, освен ако не им ја пренесе претседателот на ентитетот. Во моментов, тие позиции ги држат Ќамил Дураковиќ и Давор Прањиќ.
Подготвено од М.Д.
About Author
