03.06.2025 Скопје
Очекуваниот животен век и бројот на години поминати во пензија се зголемуваат низ цела Европа. Како одговор на тоа, многу земји ги зголемуваат своите возрасти за пензионирање.
Данска веќе одлучи да ја зголеми својата возраст за пензионирање на 70 години до 2040 година. Неколку други европски земји, исто така, донесоа закони за зголемување на возраста за пензионирање во наредните години. Според ОЕЦД, Данска ќе го предводи патот до 2060 година, со просечна возраст за пензионирање од 74 години.
Кои се сегашните и проектираните возрасти за пензионирање во Европа? Кои земји имаат највисоки возрасти за пензионирање? Дали постои родов јаз во возраста за пензионирање? Како ќе се разликува возраста за пензионирање помеѓу оние што се пензионираат сега и оние штотуку влегуваат на пазарот на трудот?
Од 2022 година, законската возраст за пензионирање за мажите во ЕУ се движеше од 62 до 67 години, додека за жените беше од 60 до 67 години. Кога ќе се вклучат Велика Британија, земјите од ЕФТА и кандидатката за ЕУ Турција, Турција се издвојува со значително пониска возраст за пензионирање: 49 години за жени и 52 години за мажи.
Нордиските земји имаат највисока возраст за пензионирање
Трите нордиски земји – Данска, Норвешка и Исланд – имаат највисока возраст за пензионирање, од 67 години за мажи и жени, соодветно. Старосната граница е исто така над 65 години во неколку други земји, вклучувајќи ги Холандија (66,6), Велика Британија и Ирска (и двете 66), Германија (65,8) и Португалија (65,6).
Други примери со старосна граница од 65 години се Австрија, Полска, Романија, Унгарија, Хрватска, Швајцарија, Белгија, Италија, Шпанија и Кипар.
Меѓу петте најголеми европски економии, Франција има најниска возраст за пензионирање од 64,8 години – но разликата е мала. Според извештајот за стареењето на населението од 2024 година, луѓето во Франција можат да се пензионираат кога ќе ја достигнат минималната возраст – 62 години за оние родени пред 1960 година и 64 години за оние родени во 1968 година и подоцна.
Со исклучок на Турција, најниските возрасти за пензионирање за мажите во ЕУ се Грција, Луксембург и Словенија – 62 години, додека жените во овие земји исто така се пензионираат на 62 години. Најниските возрасти за пензионирање за жените се во Австрија и Полска – 60 години.
Разлика во возраста за пензионирање меѓу половите
Во 23 земји, мажите и жените се пензионираат на иста возраст, што укажува на отсуство на родов јаз. Во преостанатите девет земји, мажите имаат повисока возраст за пензионирање. Најголемите разлики се во Австрија и Полска, каде што мажите се пензионираат пет години подоцна од жените. Разликата е исто така три години или повеќе во Романија, Унгарија и Турција.
Низ цела ЕУ, разликата во возраста за пензионирање меѓу половите е 0,9 години.
Идни возрасти за пензионирање до 2060 година.
Според ОЕЦД, „врз основа на утврдените врски помеѓу возраста за пензионирање и очекуваниот животен век“, се предвидува дека возраста за пензионирање ќе се зголеми во 20 земји за мажи и 24 за жени од 32 анализирани земји во Европа. Некои од овие промени веќе се донесени со закон.
Проекциите покажуваат дека возраста за пензионирање за оние што влегуваат на пазарот на трудот во 2022 година ќе се движи од 62 до 74 години за мажи и од 60 до 74 години за жени до 2060 година.
Се очекува просечната возраст за пензионирање во ЕУ да биде 66,7 години за мажи и 66,4 години за жени.
Возраст за пензионирање во Данска до 2060 година.
Се очекува Данска да биде земјата со највисока возраст за пензионирање до 2060 година, со 74 години и за мажи и за жени.
Италија и Естонија следат со 71 година, додека Холандија, Шведска и Кипар ќе имаат старосна граница од 70 години. Се предвидува дека Финска и Словачка ќе имаат 69 години, а Португалија 68 години.
Пет земји – Велика Британија, Германија, Белгија, Норвешка и Исланд – ќе имаат старосна граница од 67 години, додека Ирска и Грција ќе видат старосната граница да надмине 65 години и да достигне 66 години. Ова значи дека сите нордиски земји ќе бидат меѓу оние со највисока возраст за пензионирање, далеку над просекот на ЕУ.
Според Финскиот пензиски центар, неколку земји веќе ги променија своите возрасти за пензионирање, со понатамошни зголемувања во блиска иднина. На пример, Белгија ќе ја зголеми старосната граница на 67 години до 2030 година, Данска на 69 години до 2035 година, а Велика Британија на 68 години до 2046 година.
Дали ќе има родов јаз во идните возрасти за пензионирање?
Словенија и Луксембург ќе имаат најниска старосна граница за мажи (62 години) меѓу оние што влегуваат на пазарот на трудот во 2022 година, додека Полска ќе има најниска старосна граница за жени (60 години).
Во 14 земји, идната старосна граница за мажите ќе биде 65 години, но во некои од нив ќе биде пониска за жените.
До 2060 година, родовиот јаз во возраста за пензионирање речиси ќе исчезне во Европа, останувајќи само во Полска, Унгарија, Романија и Турција.
Каде најмногу ќе се зголеми возраста за пензионирање?
Во споредба со оние што се пензионираат во 2022 година, Турција ќе забележи најголемо зголемување на возраста за пензионирање – за 13 години за мажи и 14 години за жени.
Во Данска, зголемувањето ќе биде за седум години за двата пола. Според податоците од 2021 година, Данска е втора во ЕУ во однос на просечните трошоци за пензии по корисник, и номинално и прилагодено според стандардите за куповна моќ (PPS).
Се очекува Естонија, Словачка, Италија, Шведска и Кипар, исто така, да ја зголемат својата возраст за пензионирање за пет години или повеќе до 2060 година.
Возраста може да варира за оние што влегуваат во работната сила порано или со специфични околности.
Пензиите во ЕУ обично изнесуваат околу 60 проценти од заработката во доцната кариера, но во многу европски земји тој процент паѓа под 50 проценти, што им отежнува на пензионерите да одржуваат пристоен животен стандард.
Подготвено од М.Д.
About Author
